Trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh triển khai các dự án hạ tầng giao thông trọng điểm, đặc biệt là hệ thống đường sắt tốc độ cao và đường sắt đô thị, nhu cầu về nguồn nhân lực chất lượng cao trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Để đảm bảo chất lượng đào tạo ngay từ gốc, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành Quyết định 1061/QĐ-BGDĐT ngày 04/05/2026, thiết lập những tiêu chuẩn khắt khe đối với các cơ sở giáo dục đại học muốn tham gia vào lĩnh vực này.

Quy định "cứng" về đội ngũ giảng viên trình độ cao

Một trong những điểm đáng chú ý nhất tại Quyết định 1061/QĐ-BGDĐT chính là yêu cầu về trình độ của đội ngũ giảng viên chủ trì chương trình. Cụ thể, theo tiểu mục 2.7 Mục 2 ban hành kèm theo Quyết định này, các chương trình đào tạo về đường sắt phải đáp ứng các tiêu chí sau:

Đội ngũ giảng viên cần đáp ứng các quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo, trong đó có ít nhất 01 tiến sĩ ngành phù hợp có chuyên môn về đường sắt là giảng viên cơ hữu.

Không chỉ dừng lại ở bằng cấp, vị tiến sĩ này còn phải đáp ứng các điều kiện về kinh nghiệm thực tiễn và năng lực quản lý, bao gồm:

• Có kinh nghiệm quản lý đào tạo hoặc giảng dạy đại học tối thiểu 03 năm trở lên.
• Có năng lực trong việc xây dựng, thiết kế và thực hiện chương trình đào tạo.
• Đóng vai trò chủ trì xây dựng và tổ chức thực hiện chương trình đào tạo tại cơ sở giáo dục.

Quy định này nhằm đảm bảo rằng các chương trình đào tạo không chỉ dừng lại ở lý thuyết suông mà phải bám sát thực tiễn công nghệ đường sắt hiện đại, từ đường sắt điện khí hóa đến đường sắt tốc độ cao.

Đội ngũ hỗ trợ và hạ tầng kỹ thuật: "Cánh tay nối dài" của đào tạo thực hành

Bên cạnh đội ngũ giảng viên cơ hữu, Quyết định 1061/QĐ-BGDĐT cũng nhấn mạnh vai trò của nhân lực hỗ trợ và cơ sở vật chất. Các trường đại học phải bảo đảm có đủ đội ngũ hỗ trợ phục vụ công tác đào tạo tại các khu giảng đường, thư viện, trung tâm học liệu và đặc biệt là các phòng thí nghiệm chuyên sâu.

Đội ngũ này chịu trách nhiệm vận hành các thiết bị dạy học hiện đại, hỗ trợ người học trong quá trình tự nghiên cứu và thực hành. Điều này phù hợp với định hướng tại Quyết định 2230/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về việc phát triển nguồn nhân lực đường sắt đến năm 2045.

Lộ trình nâng cao chất lượng đào tạo nhân lực đường sắt

Việc áp dụng chuẩn chương trình đào tạo mới theo Luật Giáo dục đại học 2025 đòi hỏi các cơ sở giáo dục phải không ngừng cải tiến. Các trường cần chủ động rà soát, cập nhật chương trình đào tạo để đáp ứng các tiêu chí về chuẩn đầu ra, khối lượng học tập và đặc biệt là đội ngũ giảng viên chuyên trách.

Theo quy định tại Điều 3 của Quyết định 1061/QĐ-BGDĐT, các cơ sở giáo dục đại học phải báo cáo Bộ Giáo dục và Đào tạo về việc đáp ứng các tiêu chuẩn này trước khi tiến hành tuyển sinh. Đây là bước đi quan trọng để sàng lọc và lựa chọn những đơn vị thực sự có năng lực, góp phần hiện thực hóa giấc mơ đường sắt tốc độ cao của Việt Nam trong tương lai gần.

Đối với các bạn sinh viên, việc lựa chọn những ngôi trường đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn về giảng viên và cơ sở vật chất theo quy định mới sẽ là tấm vé đảm bảo cho cơ hội nghề nghiệp rộng mở trong ngành giao thông vận tải đầy tiềm năng này.