Nhằm tạo ra bước chuyển dịch mang tính đột phá trong tổ chức bộ máy và quản trị địa phương, Chính phủ vừa chính thức ban hành Chương trình hành động quan trọng, trong đó đặt ra nhiệm vụ trọng tâm là nghiên cứu, thiết lập mô hình đơn vị hành chính cấp xã “hạt nhân” tiêu biểu. Đây được xem là hạt nhân lan tỏa, đóng vai trò đầu tàu dẫn dắt sự phát triển kinh tế - xã hội toàn diện tại địa phương trong giai đoạn mới.

Đặt Nhiệm Vụ Cho Bộ Nội Vụ: Xây Dựng Mô Hình Xã Hạt Nhân Trước Tháng 10/2026

Theo quy định tại điểm b mục 3 Phần II Chương trình hành động ban hành kèm theo Nghị quyết 221/NQ-CP năm 2026 của Chính phủ, Bộ Nội vụ được giao trực tiếp chủ trì, phối hợp chặt chẽ với các bộ, cơ quan ngang bộ cùng Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương tiến hành nghiên cứu, xây dựng mô hình đơn vị hành chính cấp xã mang tính hạt nhân tiêu biểu.

Yêu cầu đặt ra đối với mô hình xã hạt nhân này không chỉ dừng lại ở các chỉ tiêu hành chính thuần túy, mà phải hội tụ đủ các tiêu chí vượt trội về:

• Quy mô và điều kiện phát triển: Đảm bảo không gian phát triển kinh tế - xã hội bền vững, hạ tầng đồng bộ.
• Năng lực quản trị hiện đại: Tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong giải quyết thủ tục hành chính.
• Khả năng cung ứng dịch vụ công: Đạt tiêu chuẩn chất lượng cao, phục vụ nhanh chóng và thuận tiện cho người dân, doanh nghiệp.

Mục tiêu cốt lõi của đề án là biến cấp xã thực sự trở thành trung tâm vận hành mới ở cơ sở, trực tiếp đồng hành, tháo gỡ khó khăn và thúc đẩy sự phát triển của cộng đồng doanh nghiệp cũng như đời sống nhân dân. Theo phân công nhiệm vụ, Bộ Nội vụ có trách nhiệm hoàn thiện đề án/báo cáo đề xuất để Chính phủ trình Bộ Chính trị xem xét, quyết định trong tháng 10/2026.

Khung Tổ Chức Hệ Thống Hành Chính Đồng Bộ Từ Trung Ương Đến Cấp Xã

Không chỉ dừng lại ở mô hình xã hạt nhân, tại mục 4 Phần II của Nghị quyết, Chính phủ còn giao Bộ Nội vụ nghiên cứu xây dựng khung tổ chức các cơ quan, đơn vị trong hệ thống hành chính nhà nước thông suốt từ Trung ương đến cấp tỉnh, cấp huyện và cấp xã.

Khung tổ chức mới đòi hỏi phải được thiết kế khoa học, phù hợp với vị trí, chức năng, nhiệm vụ của từng ngành, lĩnh vực; đồng thời phải mang tính linh hoạt cao nhằm tương thích với đặc thù của từng địa bàn địa lý khác nhau như: đô thị đặc biệt, khu vực đô thị, vùng đồng bằng, hay các xã miền núi, biên giới, hải đảo.

Bộ Tài Chính Nghiên Cứu Hai Chỉ Tiêu Kinh Tế Tổng Hợp Cấp Xã Lần Đầu Tiên

Để bảo đảm cho chính quyền cấp xã có đủ tiềm lực và nguồn lực vận hành hiệu quả, Chính phủ giao các bộ, ngành liên quan tiến hành rà soát, bổ sung đồng bộ hệ thống quy chuẩn, tiêu chuẩn, định mức kinh tế - kỹ thuật và đơn giá dịch vụ công thiết yếu.

“Bộ Tài chính có trách nhiệm nghiên cứu xây dựng hai chỉ tiêu kinh tế tổng hợp cấp xã, gồm: Tổng giá trị sản phẩm trên địa bàn cấp xã và Thu nhập bình quân đầu người cấp xã, báo cáo lại Bộ Chính trị trong tháng 10/2026.”

Việc tính toán và đưa hai chỉ tiêu kinh tế này vào hệ thống quản lý nhà nước ở cấp cơ sở sẽ giúp đánh giá chính xác, thực chất sức khỏe kinh tế và mức sống của nhân dân ở từng xã, phường, thị trấn; từ đó làm căn cứ hoạch định các chính sách hỗ trợ, đầu tư phát triển chính xác và hiệu quả hơn trong tương lai.