Việc sắp xếp, sáp nhập các đơn vị hành chính là một chủ trương lớn nhằm tinh gọn bộ máy, nâng cao hiệu lực hiệu quả quản lý Nhà nước. Tuy nhiên, một câu hỏi thực tế đặt ra là: Những vụ việc tố cáo đang dở dang hoặc phát sinh ngay sau khi sáp nhập sẽ do ai giải quyết? Để tháo gỡ vướng mắc này, Thanh tra Chính phủ đã ban hành hướng dẫn nghiệp vụ cụ thể, đảm bảo mọi kiến nghị của người dân đều được xử lý đúng quy định pháp luật.

Căn cứ pháp lý và bối cảnh thực tế

Trước những băn khoan từ thực tiễn, đặc biệt là đề nghị từ Thanh tra tỉnh Phú Thọ về việc xác định thẩm quyền trong quá trình vận hành đơn vị hành chính mới, Thanh tra Chính phủ đã có những chỉ đạo sát sao. Các hướng dẫn này được xây dựng dựa trên nền tảng vững chắc của Luật Thanh tra 2022, Luật Tố cáo 2018 và đặc biệt là các quy định mới tại Nghị định 141/2025/NĐ-CP của Chính phủ.

Phân định thẩm quyền giải quyết tố cáo cụ thể

Theo hướng dẫn tại Công văn 3702/TTCP-C.I, thẩm quyền giải quyết được xác định rõ ràng cho từng cấp hành chính sau khi sáp nhập:

1. Đối với các vụ việc thuộc thẩm quyền cấp xã

Trong trường hợp các vụ việc tố cáo thuộc thẩm quyền giải quyết của Ủy ban nhân dân (UBND) cấp xã trước khi thực hiện sắp xếp, sau khi đơn vị hành chính mới đi vào hoạt động, thẩm quyền này sẽ được chuyển giao. Cụ thể, UBND cấp huyện (nơi quản lý đơn vị hành chính mới) sẽ là cơ quan trực tiếp tiếp nhận, thụ lý và giải quyết theo đúng trình tự quy định của Luật Tố cáo 2018.

2. Đối với các vụ việc thuộc thẩm quyền cấp huyện

Đối với những vụ việc vốn thuộc thẩm quyền của UBND cấp huyện trước khi sáp nhập, sau khi thành lập đơn vị hành chính mới, trách nhiệm giải quyết sẽ thuộc về Chủ tịch UBND cấp huyện của đơn vị hành chính mới. Điều này nhằm đảm bảo tính kế thừa và trách nhiệm người đứng đầu trong việc xử lý các sai phạm (nếu có) được tố cáo.

Việc xác định thẩm quyền này tuân thủ nguyên tắc quy định tại Điều 12 Luật Tố cáo 2018 về nguyên tắc xác định thẩm quyền giải quyết tố cáo trong trường hợp có sự thay đổi về tổ chức, bộ máy.

Trách nhiệm của các cơ quan liên quan

Thanh tra Chính phủ yêu cầu Thanh tra các địa phương cần chủ động hướng dẫn các đơn vị, địa phương thực hiện nghiêm túc các nội dung này. Đồng thời, cần thường xuyên theo dõi, tổng hợp và báo cáo kết quả về Thanh tra Chính phủ để kịp thời tham mưu cho Thủ tướng Chính phủ xử lý các tình huống phát sinh phức tạp.

Việc minh bạch hóa thẩm quyền không chỉ giúp bộ máy hành chính vận hành trơn tru mà còn là lá chắn bảo vệ quyền lợi chính đáng của người dân, tránh tình trạng đùn đẩy trách nhiệm giữa các đơn vị cũ và mới trong giai đoạn chuyển giao.