Trong thời đại kỷ nguyên số, công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) không chỉ mang lại những tiện ích vượt trội mà còn bị các đối tượng tội phạm lợi dụng để thực hiện các hành vi lừa đảo tinh vi. Một trong những thủ đoạn gây nhức nhối nhất hiện nay chính là sử dụng công nghệ Deepfake để giả mạo giọng nói và hình ảnh người thân nhằm chiếm đoạt tài sản.

Công nghệ Deepfake khiến việc nhận diện người thân qua video call trở nên khó khăn hơn bao giờ hết (ảnh minh họa)

1. Deepfake - Vũ khí mới của tội phạm công nghệ cao

Deepfake là sự kết hợp giữa "deep learning" (học sâu) và "fake" (giả mạo). Công nghệ này cho phép quét video và ảnh chân dung của một người, sau đó hợp nhất với video của người khác để tạo ra một sản phẩm giả mạo với độ chân thực kinh ngạc. Các đối tượng lừa đảo thường thực hiện theo quy trình bài bản:

• Thu thập dữ liệu: Chúng tìm kiếm thông tin, hình ảnh, video cá nhân được đăng tải công khai trên các mạng xã hội như Facebook, Zalo hay Instagram.
• Cắt ghép và tái tạo: Sử dụng AI để tạo ra khuôn mặt và giọng nói giả nhưng có cử động và âm sắc giống hệt người thật.
• Kịch bản lừa đảo: Giả danh người thân nhắn tin nhờ chuyển tiền gấp, đóng phạt hoặc vay mượn. Để tăng độ tin cậy, chúng sẵn sàng thực hiện các cuộc gọi video ngắn với hình ảnh chập chờn để nạn nhân tin rằng đó chính là người thân của mình.

2. Hành vi lừa đảo qua mạng bị xử lý như thế nào?

Hành vi sử dụng công nghệ cao để lừa đảo chiếm đoạt tài sản là vi phạm pháp luật nghiêm trọng. Tùy vào tính chất và mức độ, đối tượng vi phạm có thể bị xử lý hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự.

Theo quy định tại Điều 15 Nghị định 144/2021/NĐ-CP, hành vi dùng thủ đoạn gian dối để chiếm đoạt tài sản của người khác có thể bị phạt tiền từ 2.000.000 đồng đến 3.000.000 đồng.

Nếu đủ yếu tố cấu thành tội phạm, đối tượng sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự về Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản theo quy định tại Điều 174 Bộ luật Hình sự 2015. Hình phạt cao nhất cho tội danh này có thể lên đến tù chung thân.

"Người nào bằng thủ đoạn gian dối chiếm đoạt tài sản của người khác trị giá từ 2.000.000 đồng đến dưới 50.000.000 đồng hoặc dưới 2.000.000 đồng nhưng thuộc một trong các trường hợp quy định tại khoản này, thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm..."

Cơ quan chức năng luôn sẵn sàng hỗ trợ người dân xử lý các vụ việc lừa đảo công nghệ cao (ảnh minh họa)

3. Bí kíp phòng tránh và xử lý khi sập bẫy

Để bảo vệ bản thân trước làn sóng tội phạm công nghệ, người dân cần tuân thủ các nguyên tắc an toàn theo Luật An ninh mạng 2018:

• Xác minh trực tiếp: Luôn gọi điện thoại thông thường (không qua ứng dụng mạng xã hội) để xác nhận lại thông tin khi nhận được yêu cầu chuyển tiền.
• Bảo mật thông tin: Hạn chế chia sẻ quá nhiều thông tin cá nhân, hình ảnh nhạy cảm lên mạng xã hội.
• Không cung cấp OTP: Tuyệt đối không cung cấp mã OTP, mật khẩu ngân hàng cho bất kỳ ai, kể cả người tự xưng là cán bộ công an hay nhân viên ngân hàng.

Nếu chẳng may đã chuyển tiền, bạn cần bình tĩnh thực hiện các bước sau:

1. Liên hệ ngay với ngân hàng để yêu cầu phong tỏa tài khoản (nếu kịp thời).
2. Lưu lại toàn bộ bằng chứng: Tin nhắn, lịch sử cuộc gọi, biên lai chuyển tiền.
3. Tố giác tội phạm tại cơ quan Công an gần nhất hoặc gửi đơn qua đường bưu điện.

Việc nâng cao cảnh giác và trang bị kiến thức pháp luật là lá chắn vững chắc nhất để bảo vệ tài sản của bạn trước những thủ đoạn lừa đảo ngày càng tinh vi.