Việc quản lý và bảo vệ tài nguyên rừng luôn là ưu tiên hàng đầu trong chính sách phát triển bền vững của Việt Nam. Tuy nhiên, trong những trường hợp rừng trồng bị thiệt hại nặng nề do thiên tai hoặc dịch bệnh, việc thanh lý là giải pháp cần thiết để thu hồi vốn và tái đầu tư. Từ ngày 25/10/2024, Nghị định 140/2024/NĐ-CP chính thức có hiệu lực, mang đến những quy định cụ thể về các trường hợp được phép thanh lý rừng trồng.

02 trường hợp rừng trồng được thanh lý theo quy định mới

Căn cứ theo quy định tại Điều 7 Nghị định 140/2024/NĐ-CP, có hai kịch bản chính mà rừng trồng thuộc sở hữu toàn dân được phép thực hiện thủ tục thanh lý:

• Trường hợp 1: Rừng trồng đang trong giai đoạn đầu tư nhưng bị thiệt hại do các nguyên nhân khách quan (như thiên tai, dịch bệnh). Điều kiện quan trọng là sau khi xảy ra thiệt hại, rừng không còn đáp ứng được các chỉ tiêu nghiệm thu theo quy định của pháp luật về đầu tư công trình lâm sinh.
• Trường hợp 2: Rừng trồng đã hoàn thành giai đoạn đầu tư nhưng bị thiệt hại và không đạt tiêu chuẩn quốc gia về rừng trồng.

Trong quá trình thực hiện, cơ quan chức năng chỉ được phép khai thác tận dụng hoặc chặt bỏ đối với những cây không còn khả năng phục hồi. Những cây còn khả năng phục hồi phải được thống kê, kiểm đếm chi tiết và đề xuất giải pháp phục hồi cụ thể trong Phương án thanh lý rừng trồng.

Nguyên nhân dẫn đến việc thanh lý rừng trồng

Không phải mọi thiệt hại đều dẫn đến việc thanh lý. Điều 4 Nghị định 140/2024/NĐ-CP đã khoanh vùng các nguyên nhân cụ thể bao gồm:

1. Do thiên tai theo quy định của pháp luật về phòng chống thiên tai, gồm: bão, áp thấp nhiệt đới, gió mạnh trên biển, lốc, sét, mưa lớn, lũ, lũ quét, ngập lụt; sạt lở đất, sụt lún đất do mưa lũ hoặc dòng chảy hoặc hạn hán; nước dâng, xâm nhập mặn, nắng nóng, hạn hán, cháy rừng do tự nhiên, rét hại, mưa đá, sương mù, sương muối, động đất, sóng thần và các loại thiên tai, sự cố, thảm họa khác.

2. Do dịch sâu, bệnh và sinh vật khác gây hại rừng.

Thẩm quyền quyết định thanh lý rừng trồng thuộc về ai?

Để đảm bảo tính minh bạch và chặt chẽ, Điều 6 Nghị định 140/2024/NĐ-CP phân cấp thẩm quyền quyết định như sau:

• Tại Trung ương: Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan trung ương quy định thẩm quyền quyết định thanh lý rừng trồng thuộc phạm vi quản lý của bộ, cơ quan trung ương đó.
• Tại địa phương: Hội đồng nhân dân cấp tỉnh có trách nhiệm quy định thẩm quyền quyết định thanh lý rừng trồng thuộc phạm vi quản lý của địa phương.

Việc ban hành Nghị định 140/2024/NĐ-CP không chỉ giúp tháo gỡ khó khăn cho các đơn vị quản lý rừng khi gặp rủi ro mà còn tạo hành lang pháp lý rõ ràng để bảo vệ tài sản công, tránh thất thoát lãng phí tài nguyên quốc gia.