Trong quá trình phát triển hạ tầng và chỉnh trang đô thị, việc Nhà nước thu hồi đất là điều khó tránh khỏi. Tuy nhiên, một trong những vấn đề khiến người dân và doanh nghiệp lo lắng nhất chính là chi phí tháo dỡ, vận chuyển tài sản và các thiệt hại liên quan đến cây trồng, vật nuôi. Liệu pháp luật hiện hành có bảo vệ quyền lợi này của người dân?

Người dân thực hiện di dời tài sản để bàn giao mặt bằng (ảnh minh họa)

1. Quy định về bồi thường chi phí di dời tài sản

Theo quy định mới nhất tại khoản 1 Điều 104 Luật Đất đai 2024, Nhà nước cam kết đảm bảo quyền lợi cho người có đất bị thu hồi thông qua việc bồi thường các chi phí thực tế phát sinh.

"1. Khi Nhà nước thu hồi đất mà phải di chuyển tài sản thì được Nhà nước bồi thường chi phí để tháo dỡ, di chuyển, lắp đặt; trường hợp phải di chuyển hệ thống máy móc, dây chuyền sản xuất còn được bồi thường đối với thiệt hại khi tháo dỡ, vận chuyển, lắp đặt."

Như vậy, các hạng mục được bồi thường bao gồm:

• Chi phí tháo dỡ, di chuyển và lắp đặt: Áp dụng cho các tài sản thông thường trong hộ gia đình hoặc cơ quan.
• Bồi thường thiệt hại đặc thù: Đối với các hệ thống máy móc phức tạp, dây chuyền sản xuất, Nhà nước sẽ bồi thường cả những hư hỏng, thiệt hại phát sinh trong quá trình tháo dỡ và vận chuyển.

Cần lưu ý rằng, mức hỗ trợ cụ thể sẽ do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quy định để phù hợp với thực tế giá cả tại địa phương.

2. Thời hạn chi trả tiền bồi thường: Chậm trễ sẽ được cộng thêm lãi

Để tránh tình trạng người dân phải chờ đợi lâu, gây ảnh hưởng đến việc ổn định cuộc sống, điểm a khoản 3 Điều 94 Luật Đất đai 2024 đã ấn định thời hạn rất rõ ràng.

Cụ thể, trong vòng 30 ngày kể từ ngày quyết định phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư có hiệu lực, cơ quan chức năng phải thực hiện chi trả tiền cho người dân. Nếu chậm trễ, Nhà nước phải trả thêm một khoản tiền tương ứng với mức tiền chậm nộp theo quy định của Luật Quản lý thuế.

3. Bồi thường đối với cây trồng và vật nuôi trên đất

Đối với các hộ gia đình sản xuất nông nghiệp, cây trồng và vật nuôi là tài sản lớn nhất. Điều 103 Luật Đất đai 2024 quy định phương án bồi thường rất nhân văn:

Các vườn cây ăn trái lâu năm được bồi thường theo giá trị thiệt hại thực tế (ảnh minh họa)

• Cây hàng năm: Bồi thường bằng giá trị sản lượng của vụ thu hoạch cao nhất trong 3 năm gần nhất.
• Cây lâu năm: Tính theo giá trị thiệt hại thực tế của vườn cây tại thời điểm thu hồi.
• Vật nuôi (thủy sản): Nếu không thể di chuyển, chủ sở hữu sẽ được bồi thường thiệt hại thực tế theo đơn giá của tỉnh.

Việc nắm rõ các quy định này không chỉ giúp người dân bảo vệ quyền lợi chính đáng của mình mà còn giúp quá trình giải phóng mặt bằng diễn ra thuận lợi, đúng pháp luật.