Ngày 13/11/2015, Bộ Khoa học và Công nghệ đã chính thức ban hành Thông tư 23/2015/TT-BKHCN quy định về việc nhập khẩu máy móc, thiết bị, dây chuyền công nghệ đã qua sử dụng. Đây được xem là một bước đi quyết liệt nhằm ngăn chặn việc biến Việt Nam thành "bãi rác công nghệ" của thế giới, đồng thời thúc đẩy doanh nghiệp đổi mới công nghệ hiện đại.

Tiêu chí "vàng" 10 năm tuổi cho thiết bị nhập khẩu

Theo quy định tại Điều 6 Thông tư 23/2015/TT-BKHCN, máy móc và thiết bị đã qua sử dụng khi nhập khẩu vào Việt Nam phải đáp ứng hai tiêu chí cốt lõi:

• Tuổi thiết bị: Không được vượt quá 10 năm tính từ năm sản xuất đến năm nhập khẩu.
• Tiêu chuẩn kỹ thuật: Phải được sản xuất theo tiêu chuẩn phù hợp với Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia (QCVN) hoặc Tiêu chuẩn quốc gia (TCVN) của Việt Nam. Trong trường hợp chưa có tiêu chuẩn trong nước, thiết bị phải phù hợp với tiêu chuẩn của các nước G7 về an toàn, tiết kiệm năng lượng và bảo vệ môi trường.

"1. Thiết bị đã qua sử dụng được nhập khẩu khi đáp ứng các tiêu chí sau: a) Tuổi thiết bị không vượt quá 10 năm; b) Được sản xuất theo tiêu chuẩn phù hợp với quy định của Quy chuẩn kỹ thuật Quốc gia (QCVN) hoặc Tiêu chuẩn Quốc gia (TCVN) của Việt Nam hoặc phù hợp với Tiêu chuẩn của các nước G7 về an toàn, tiết kiệm năng lượng và bảo vệ môi trường."

Quy định khắt khe đối với linh kiện và phụ tùng thay thế

Một điểm mới đáng chú ý là việc quản lý linh kiện, phụ tùng đã qua sử dụng. Theo khoản 3 Điều 6, doanh nghiệp chỉ được phép nhập khẩu các mặt hàng này khi có nhu cầu thực tế để sửa chữa, thay thế cho các thiết bị đang vận hành tại chính doanh nghiệp mình. Điều này nhằm hạn chế tình trạng nhập khẩu tràn lan các linh kiện cũ nát để lắp ráp trái phép.

Hồ sơ và thủ tục thông quan cần lưu ý

Để được thông quan, doanh nghiệp cần chuẩn bị bộ hồ sơ kỹ thuật đầy đủ theo Điều 7 và Điều 8. Cụ thể, ngoài hồ sơ hải quan thông thường, doanh nghiệp phải nộp tài liệu kỹ thuật chứng minh năm sản xuất và tiêu chuẩn sản xuất. Nếu không có tài liệu gốc, doanh nghiệp bắt buộc phải có chứng thư giám định từ các tổ chức được Bộ Khoa học và Công nghệ chỉ định.

Trong trường hợp đặc biệt, nếu thiết bị đã quá 10 năm tuổi nhưng cực kỳ cần thiết để duy trì sản xuất, doanh nghiệp có thể gửi kiến nghị kèm hồ sơ chi tiết để Bộ Khoa học và Công nghệ xem xét, quyết định theo quy định tại Điều 13.

Trách nhiệm và chế tài xử phạt

Pháp luật cũng quy định rõ trách nhiệm hậu kiểm. Nếu thiết bị sau khi thông quan và đưa vào vận hành không đáp ứng các yêu cầu về an toàn hoặc gây ô nhiễm môi trường, doanh nghiệp sẽ bị xử lý nghiêm theo Điều 14. Các hình thức xử phạt có thể bao gồm phạt tiền, đình chỉ hoạt động hoặc buộc tái xuất thiết bị vi phạm.

Thông tư này sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 01/07/2016, thay thế hoàn toàn cho Thông tư 20/2014/TT-BKHCN trước đó.