Việc áp dụng các quy định về tội phạm công nghệ cao trong lĩnh vực hình sự luôn là vấn đề phức tạp, đặc biệt là đối với các hành vi đánh bạc và tổ chức đánh bạc trong kỷ nguyên số. Để thống nhất cách hiểu và áp dụng pháp luật, ngày 04/09/2018, Tòa án nhân dân tối cao đã ban hành Công văn 196/TANDTC-PC hướng dẫn cụ thể về các tình tiết định khung tăng nặng.

Bối cảnh ban hành Công văn 196/TANDTC-PC

Trong thực tiễn xét xử, việc xác định thế nào là "sử dụng mạng internet, mạng máy tính, mạng viễn thông, phương tiện điện tử để phạm tội" theo quy định tại điểm c khoản 2 Điều 321 và điểm c khoản 2 Điều 322 của Bộ luật Hình sự 2015 còn nhiều quan điểm khác nhau. Sự ra đời của Công văn 196/TANDTC-PC đã kịp thời giải quyết những vướng mắc này, đảm bảo tính công bằng và chính xác trong việc định tội danh.

Cách hiểu về tình tiết sử dụng công nghệ cao để phạm tội

Theo hướng dẫn của Tòa án nhân dân tối cao, tình tiết "Sử dụng mạng internet, mạng máy tính, mạng viễn thông, phương tiện điện tử để phạm tội" được hiểu là việc người phạm tội sử dụng các công cụ này để thực hiện hành vi đánh bạc trực tuyến. Cụ thể:

• Hình thành các "chiếu bạc" online, nơi người chơi tham gia trực tiếp trên không gian mạng.
• Các trò chơi được thua bằng tiền hoặc hiện vật được tổ chức hoàn toàn thông qua môi trường kỹ thuật số.
• Việc đặt cược, tính toán thắng thua và thanh toán được thực hiện qua các hệ thống điện tử kết nối mạng.

Trường hợp sử dụng mạng xã hội để liên lạc

Một điểm cực kỳ quan trọng trong Công văn 196/TANDTC-PC là việc phân biệt giữa công cụ phạm tội và phương tiện liên lạc. Tòa án nhân dân tối cao nêu rõ:

"Việc sử dụng mạng internet, mạng máy tính, mạng viễn thông, phương tiện điện tử khác như là phương tiện để liên lạc với nhau (ví dụ: nhắn tin qua điện thoại, email, zalo, viber... để ghi số đề, lô tô, cá độ bóng đá...) mà không hình thành nên các trò chơi được thua bằng tiền hoặc hiện vật trực tuyến thì không thuộc trường hợp sử dụng mạng internet, mạng máy tính, mạng viễn thông, phương tiện điện tử để phạm tội."

Như vậy, nếu các đối tượng chỉ dùng Zalo hay Facebook để gửi tin nhắn chốt số, trao đổi thông tin cá cược nhưng việc đánh bạc vẫn diễn ra theo phương thức truyền thống (không qua cổng game online) thì sẽ không bị áp dụng tình tiết định khung tăng nặng về công nghệ cao.

Mức hình phạt đối với Tội đánh bạc và Tổ chức đánh bạc

Dưới đây là trích dẫn quy định về mức hình phạt tại Điều 321 và Điều 322:

Tội đánh bạc (Điều 321)

Theo khoản 2 Điều 321, nếu sử dụng mạng internet để phạm tội, người vi phạm có thể đối mặt với mức án:

"2. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 03 năm đến 07 năm:... c) Sử dụng mạng internet, mạng máy tính, mạng viễn thông, phương tiện điện tử để phạm tội;"

Tội tổ chức đánh bạc hoặc gá bạc (Điều 322)

Đối với tội tổ chức đánh bạc, mức phạt tại khoản 2 Điều 322 quy định:

"2. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 05 năm đến 10 năm:... c) Sử dụng mạng internet, mạng máy tính, mạng viễn thông hoặc phương tiện điện tử để phạm tội;"

Việc nắm vững các hướng dẫn tại Công văn 196/TANDTC-PC không chỉ giúp các cơ quan tiến hành tố tụng áp dụng đúng pháp luật mà còn giúp người dân hiểu rõ ranh giới giữa các hành vi vi phạm, từ đó nâng cao ý thức chấp hành pháp luật trong môi trường số.