Gánh nặng bệnh tật và sự cần thiết của hướng dẫn mới

Việt Nam hiện đứng thứ 4 trong khu vực Tây Thái Bình Dương về gánh nặng bệnh gan. Theo số liệu từ Bộ Y tế, cả nước có hơn 900.000 người đang phải sống chung với vi rút viêm gan C mạn tính. Đáng lo ngại hơn, mỗi năm có gần 5.000 trường hợp tử vong do các biến chứng liên quan như xơ gan và ung thư gan. Trước thực trạng này, việc ban hành Quyết định 2855/QĐ-BYT ngày 26/09/2024 là bước đi chiến lược nhằm tối ưu hóa phác đồ điều trị.

Quy trình chẩn đoán: Từ triệu chứng lâm sàng đến xét nghiệm chuyên sâu

Một trong những thách thức lớn nhất của bệnh viêm gan C là sự "im lặng" của các triệu chứng. Đa số người bệnh không có biểu hiện rõ ràng cho đến khi bệnh đã tiến triển nặng. Hướng dẫn mới phân loại quy trình chẩn đoán dựa trên hai trụ cột chính:

1. Triệu chứng lâm sàng và biểu hiện ngoài gan

Người bệnh có thể gặp các triệu chứng không điển hình như mệt mỏi, chán ăn, đầy bụng hoặc đau nhẹ hạ sườn phải. Tuy nhiên, Bộ Y tế cũng lưu ý các biểu hiện ngoài gan quan trọng như:

• Đau khớp, viêm khớp, viêm da.
• Tóc dễ gãy rụng.
• Bệnh cơ tim hoặc viêm cầu thận tăng sinh màng.

2. Xét nghiệm cận lâm sàng - "Chìa khóa" khẳng định bệnh

Để khẳng định tình trạng nhiễm bệnh, các cơ sở y tế cần thực hiện xét nghiệm kháng thể kháng vi rút viêm gan C (anti-HCV). Đặc biệt, hướng dẫn nhấn mạnh vai trò của xét nghiệm RNA:

"Nếu HCV RNA định tính dương tính hoặc định lượng HCV RNA trên ngưỡng phát hiện thì có thể khẳng định nhiễm bệnh viêm gan vi rút C."

Phân biệt viêm gan C cấp và mạn tính

Việc xác định đúng giai đoạn bệnh có ý nghĩa quyết định đến phác đồ điều trị. Theo Quyết định 2855/QĐ-BYT, các tiêu chí phân loại được quy định cụ thể:

• Viêm gan vi rút C cấp: Thời gian nhiễm dưới 6 tháng, thường có tiền sử phơi nhiễm nguồn bệnh rõ ràng.
• Viêm gan vi rút C mạn: Thời gian nhiễm trên 6 tháng, xét nghiệm Anti-HCV và HCV RNA đều dương tính, có thể đã xuất hiện tình trạng xơ hóa gan.

Việc tuân thủ nghiêm ngặt hướng dẫn chẩn đoán theo quy định mới không chỉ giúp phát hiện sớm mà còn mở ra cơ hội điều trị khỏi hoàn toàn cho bệnh nhân, góp phần thực hiện mục tiêu loại trừ viêm gan vi rút tại Việt Nam vào năm 2030.