Nghị định 91/2019/NĐ-CP vừa được ban hành ngày 19/11/2019 với những thay đổi chấn động về mức xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai. Đặc biệt, hành vi lấn, chiếm đất có mức phạt tăng kỷ lục, lên đến 1 tỷ đồng đối với tổ chức.

Khu đất trống bị rào chắn trái phép (ảnh minh họa)

Phân biệt hành vi lấn đất và chiếm đất theo quy định mới

Theo quy định tại Điều 3 Nghị định 91/2019/NĐ-CP, người dân cần phân biệt rõ hai khái niệm này để tránh vi phạm:

• Lấn đất: Là việc người sử dụng đất chuyển dịch mốc giới hoặc ranh giới thửa đất để mở rộng diện tích đất sử dụng mà không được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cho phép hoặc không được người sử dụng đất hợp pháp khác cho phép.
• Chiếm đất: Là việc sử dụng đất thuộc một trong các trường hợp: Tự ý sử dụng đất mà không được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cho phép; Tự ý sử dụng đất thuộc quyền sử dụng hợp pháp của tổ chức, cá nhân khác mà không được tổ chức, cá nhân đó cho phép; Sử dụng đất được Nhà nước giao, cho thuê đất đã hết thời hạn sử dụng mà không được gia hạn...

Mức phạt lấn, chiếm đất tại khu vực nông thôn

Tại Điều 14 Nghị định 91/2019/NĐ-CP, mức phạt tiền đối với hành vi lấn, chiếm đất tại khu vực nông thôn được quy định rất chi tiết dựa trên loại đất và diện tích vi phạm:

1. Đối với đất chưa sử dụng

Mức phạt dao động từ 2.000.000 đồng đến 70.000.000 đồng. Cụ thể, nếu diện tích lấn, chiếm từ 01 héc ta trở lên, mức phạt sẽ là từ 30.000.000 đồng đến 70.000.000 đồng.

2. Đối với đất nông nghiệp (không phải đất lúa, đất rừng)

Mức phạt cao nhất lên đến 120.000.000 đồng đối với diện tích vi phạm từ 01 héc ta trở lên.

Cán bộ địa chính đo đạc hiện trường vi phạm đất đai (ảnh minh họa)

3. Đối với đất trồng lúa, đất rừng đặc dụng, phòng hộ, sản xuất

Đây là nhóm đất được bảo vệ nghiêm ngặt. Mức phạt tối đa lên đến 150.000.000 đồng nếu diện tích lấn, chiếm từ 01 héc ta trở lên.

4. Đối với đất phi nông nghiệp

Mức phạt cực nặng, từ 10.000.000 đồng đến 500.000.000 đồng tùy diện tích. Với diện tích từ 01 héc ta trở lên, cá nhân có thể bị phạt tới nửa tỷ đồng.

Mức phạt lấn, chiếm đất tại khu vực đô thị - Tăng gấp đôi

Một điểm đáng chú ý tại khoản 5 Điều 14 Nghị định 91/2019/NĐ-CP là mức xử phạt tại khu vực đô thị bằng 02 lần mức xử phạt đối với loại đất tương ứng tại khu vực nông thôn.

"Mức phạt tối đa không quá 500.000.000 đồng đối với cá nhân, không quá 1.000.000.000 đồng đối với tổ chức."

Như vậy, so với quy định cũ tại Nghị định 102/2014/NĐ-CP, mức phạt mới đã tăng lên gấp nhiều lần, thể hiện sự quyết liệt của Nhà nước trong việc lập lại trật tự quản lý đất đai.

Các biện pháp khắc phục hậu quả bắt buộc

Ngoài việc bị phạt tiền, người vi phạm còn phải thực hiện các biện pháp khắc phục hậu quả quy định tại khoản 7 Điều 14 Nghị định 91/2019/NĐ-CP:

• Buộc khôi phục lại tình trạng ban đầu của đất và buộc trả lại đất đã lấn, chiếm.
• Buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp có được do thực hiện hành vi vi phạm.
• Trường hợp đủ điều kiện công nhận quyền sử dụng đất thì buộc phải thực hiện thủ tục đăng ký đất đai theo quy định.

Nghị định 91/2019/NĐ-CP chính thức có hiệu lực từ ngày 05/01/2020. Người dân và các tổ chức cần nắm rõ để tránh những thiệt hại kinh tế nặng nề do thiếu hiểu biết pháp luật.