Từ ngày 01/03/2025, hệ thống chính quyền cơ sở tại Việt Nam sẽ vận hành theo những quy định mới nhất của Luật Tổ chức chính quyền địa phương 2025. Trong đó, vai trò của Ủy ban nhân dân (UBND) cấp xã - cơ quan hành chính nhà nước gần dân nhất - được củng cố và làm rõ với nhiều nhiệm vụ trọng yếu nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý.

Cầu nối giữa ý chí của Nhân dân và thực thi pháp luật

Theo quy định tại Điều 22 của luật mới, UBND cấp xã không chỉ là đơn vị thực thi mà còn đóng vai trò chủ động trong việc xây dựng các chính sách địa phương. Cụ thể, cơ quan này có trách nhiệm xây dựng và trình Hội đồng nhân dân cùng cấp ban hành các nghị quyết về phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh và trật tự an toàn xã hội.

Khoản 1 Điều 22 quy định: "Xây dựng, trình Hội đồng nhân dân cùng cấp xem xét ban hành nghị quyết để thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn quy định tại điểm a, điểm b khoản 1, các điểm a, b, c, d khoản 2, các khoản 3, 4, 5, 6 và 7 Điều 21 của Luật này và tổ chức thực hiện nghị quyết của Hội đồng nhân dân cùng cấp."

Điều này đồng nghĩa với việc UBND cấp xã phải bám sát thực tiễn địa phương để đề xuất các biện pháp bảo đảm thi hành Hiến pháp và pháp luật, cũng như các kế hoạch đầu tư hạ tầng, công trình công cộng thiết thực cho đời sống cư dân.

Quản lý hành chính hiện đại và minh bạch

Một trong những điểm nhấn của luật mới là yêu cầu về một nền hành chính "chuyên nghiệp, quản trị hiện đại, trong sạch, công khai, minh bạch". UBND cấp xã có nhiệm vụ tổ chức thi hành pháp luật và các văn bản của cơ quan nhà nước cấp trên một cách thống nhất và thông suốt.

Bên cạnh đó, công tác quản lý ngân sách cũng được quy định chặt chẽ hơn. UBND cấp xã có quyền quyết định phân bổ, giao dự toán chi đối với các khoản chưa phân bổ chi tiết và điều chỉnh dự toán ngân sách cấp mình khi cần thiết, đảm bảo nguồn lực tài chính được sử dụng đúng mục đích và hiệu quả.

Trách nhiệm đối với bộ máy và nhân sự cơ sở

Luật Tổ chức chính quyền địa phương 2025 cũng trao quyền cho UBND cấp xã trong việc quản lý biên chế cán bộ, công chức và số lượng người làm việc hưởng lương từ ngân sách. Đặc biệt, cơ quan này còn chịu trách nhiệm quản lý tổ chức, hoạt động của lực lượng tham gia bảo vệ an ninh, trật tự ở cơ sở - một lực lượng quan trọng trong việc giữ gìn bình yên cho thôn, xóm, tổ dân phố.

Việc ban hành Quy chế làm việc và các văn bản hành chính khác cũng là nhiệm vụ bắt buộc để đảm bảo bộ máy vận hành đúng quy định, đồng thời có cơ chế tự kiểm tra, bãi bỏ hoặc sửa đổi các văn bản không còn phù hợp.

Có thể thấy, những quy định mới từ năm 2025 không chỉ đặt ra trách nhiệm nặng nề hơn cho UBND cấp xã mà còn tạo cơ chế để chính quyền cơ sở phục vụ Nhân dân tốt hơn, góp phần xây dựng nhà nước pháp quyền ngay từ cấp nền tảng.