Thị trường chứng khoán Việt Nam đang đứng trước những bước ngoặt lớn về mặt pháp lý khi Chính phủ chính thức ban hành Nghị định 245/2025/NĐ-CP. Đây là văn bản quan trọng sửa đổi, bổ sung cho Nghị định 155/2020/NĐ-CP, tập trung vào việc nâng cao chất lượng hàng hóa trên thị trường và bảo vệ nhà đầu tư.

1. Siết chặt điều kiện chào bán trái phiếu ra công chúng

Một trong những điểm nóng nhất của Nghị định mới là việc nâng cao tiêu chuẩn cho trái phiếu doanh nghiệp. Theo quy định tại khoản 8 Điều 1 Nghị định 245/2025/NĐ-CP (sửa đổi Điều 19 Nghị định 155/2020/NĐ-CP), hầu hết các đợt chào bán trái phiếu hiện nay đều bắt buộc phải có kết quả xếp hạng tín nhiệm từ các tổ chức độc lập.

Bên cạnh đó, tỷ lệ nợ phải trả trên vốn chủ sở hữu cũng được kiểm soát chặt chẽ:

"Tổ chức phát hành có nợ phải trả (bao gồm giá trị trái phiếu dự kiến phát hành) không vượt quá 05 lần vốn chủ sở hữu của tổ chức phát hành theo báo cáo tài chính kỳ kế toán gần nhất được kiểm toán..."

2. Rút ngắn thời gian IPO và đưa cổ phiếu lên sàn

Nhằm tạo điều kiện cho doanh nghiệp tiếp cận vốn nhanh chóng, Nghị định 245/2025/NĐ-CP đã rút ngắn đáng kể thời gian đưa chứng khoán vào giao dịch. Cụ thể, thời gian từ khi được chấp thuận niêm yết đến khi giao dịch chính thức đã giảm từ 90 ngày xuống chỉ còn tối đa 30 ngày.

3. Quy định mới về tỷ lệ sở hữu nước ngoài tối đa

Nghị định đã bãi bỏ quy định cho phép công ty đại chúng tự quyết định tỷ lệ sở hữu nước ngoài thấp hơn mức quy định chung nếu không có lý do chính đáng. Điều này giúp thị trường Việt Nam trở nên hấp dẫn hơn trong mắt các quỹ đầu tư ngoại, đồng thời thúc đẩy quá trình nâng hạng thị trường.

4. Bổ sung định nghĩa về ngày kết thúc đợt phát hành

Để tránh các tranh chấp pháp lý không đáng có, khoản 1 Điều 1 Nghị định 245/2025/NĐ-CP đã làm rõ khái niệm ngày kết thúc đợt phát hành cổ phiếu để chuyển đổi trái phiếu. Đây là mốc thời gian quan trọng để xác định quyền lợi và nghĩa vụ của các bên liên quan.

5. Cơ cấu lại doanh nghiệp: Minh bạch hóa các chỉ tiêu tài chính

Việc mua lại doanh nghiệp hoặc bán tài sản giờ đây phải căn cứ trên báo cáo tài chính năm gần nhất được kiểm toán. Quy định này ngăn chặn tình trạng doanh nghiệp sử dụng số liệu "ảo" để thực hiện các giao dịch cơ cấu lại thiếu minh bạch.

6. Vai trò của các tổ chức xếp hạng tín nhiệm độc lập

Nghị định nhấn mạnh tính độc lập của tổ chức xếp hạng tín nhiệm. Theo đó, tổ chức này không được là người có liên quan của tổ chức phát hành, đảm bảo kết quả đánh giá khách quan nhất cho nhà đầu tư.

7. Xác định nhà đầu tư chứng khoán chuyên nghiệp

Hồ sơ và tài liệu để xác định tư cách nhà đầu tư chuyên nghiệp đã được bổ sung chi tiết hơn, giúp các công ty chứng khoán và tổ chức phát hành dễ dàng thực thi, tránh các sai sót trong quá trình phân phối sản phẩm tài chính phức tạp.

8. Trách nhiệm báo cáo sử dụng vốn

Ngay cả khi không thực hiện dự án như dự kiến, doanh nghiệp vẫn phải báo cáo chi tiết về số tiền thu được từ đợt phát hành. Điều này giúp cơ quan quản lý giám sát chặt chẽ dòng tiền và ngăn chặn việc chiếm dụng vốn trái phép.

9. Điều chỉnh kỳ hạn trái phiếu chào bán

Quy định mới cho phép linh hoạt hơn trong việc xác định kỳ hạn trái phiếu, phù hợp với nhu cầu thực tế của doanh nghiệp và khẩu vị rủi ro của thị trường trong từng giai đoạn kinh tế.

10. Hệ thống biểu mẫu mới đồng bộ

Cuối cùng, Nghị định 245/2025/NĐ-CP ban hành kèm theo một loạt biểu mẫu mới, chuẩn hóa các thủ tục hành chính trong lĩnh vực chứng khoán, giúp giảm bớt gánh nặng thủ tục cho doanh nghiệp.

Lời khuyên cho nhà đầu tư: Việc nắm vững các quy định tại Nghị định 245/2025/NĐ-CP là vô cùng cần thiết để bảo vệ tài sản và đưa ra các quyết định đầu tư đúng đắn trong bối cảnh thị trường ngày càng khắt khe và minh bạch hơn.