Chính phủ vừa ban hành Nghị định 225/2025/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của các Nghị định hướng dẫn Luật Đấu thầu 2023. Văn bản này không chỉ đơn thuần là sự điều chỉnh về mặt kỹ thuật mà còn thể hiện tư duy quản lý mới, hướng tới sự minh bạch, đơn giản hóa thủ tục hành chính và đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong hoạt động lựa chọn nhà đầu tư.

Chuyển giao thẩm quyền kiểm tra, giám sát sang ngành Tài chính

Một trong những thay đổi đáng chú ý nhất tại Điều 1 và Điều 2 của Nghị định này là việc chuyển giao thẩm quyền quản lý nhà nước về kiểm tra, giám sát hoạt động đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư từ ngành Kế hoạch và Đầu tư sang ngành Tài chính.

Cụ thể, cụm từ "Bộ Kế hoạch và Đầu tư" đã được thay thế bằng "Bộ Tài chính", và "Sở Kế hoạch và Đầu tư" được thay bằng "Sở Tài chính" trong các quy định về kiểm tra, giám sát và thẩm định kết quả lựa chọn nhà đầu tư. Sự thay đổi này nhằm phân định rõ ràng hơn trách nhiệm của các cơ quan quản lý nhà nước, đặc biệt là trong việc kiểm soát dòng vốn và hiệu quả tài chính của các dự án đầu tư kinh doanh.

Bãi bỏ yêu cầu về kinh nghiệm thực hiện dự án tương tự

Nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho các nhà đầu tư mới, đặc biệt là các doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, Nghị định 225/2025/NĐ-CP đã bãi bỏ cụm từ "kinh nghiệm" và các tài liệu chứng minh kinh nghiệm thực hiện dự án tương tự tại hàng loạt điều khoản của Nghị định 115/2024/NĐ-CP và Nghị định 23/2024/NĐ-CP.

Thay vào đó, hồ sơ mời thầu sẽ tập trung đánh giá vào năng lực tài chính và phương án đầu tư kinh doanh thực tế. Tuy nhiên, đối với các lĩnh vực đặc thù mà pháp luật chuyên ngành vẫn yêu cầu kinh nghiệm, bên mời thầu vẫn có quyền xác định tiêu chuẩn này để đảm bảo chất lượng thực hiện dự án.

Lộ trình đấu thầu qua mạng: Bước tiến tới sự minh bạch

Nghị định mới cũng xác lập một lộ trình rõ ràng cho việc chuyển đổi số trong đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư:

• Từ ngày 01/07/2026: Bắt buộc thực hiện thủ tục mời quan tâm qua mạng trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia.
• Từ ngày 01/01/2027: Thực hiện lựa chọn nhà đầu tư qua mạng đối với các dự án áp dụng hình thức đấu thầu rộng rãi, đấu thầu hạn chế trong nước.

Mở rộng các trường hợp chỉ định nhà đầu tư

Theo quy định tại Chương IVb Nghị định 115/2024/NĐ-CP (được bổ sung bởi Nghị định 225), hình thức chỉ định nhà đầu tư được áp dụng cho các trường hợp đặc biệt như:

• Dự án sử dụng công nghệ chiến lược thuộc danh mục khuyến khích.
• Dự án cần bảo đảm tính tương thích, đồng bộ về hạ tầng số, nền tảng số đã triển khai trước đó.
• Dự án phát triển đô thị theo mô hình TOD gắn với đường sắt quốc gia.
• Dự án khẩn cấp nhằm khắc phục hậu quả thiên tai, thảm họa hoặc sự kiện bất khả kháng.

Chế tài nghiêm khắc đối với các hành vi vi phạm

Để tăng cường kỷ cương, Điều 61a quy định mức phạt cấm tham gia hoạt động đấu thầu rất nghiêm khắc:

• Cấm từ 03 đến 05 năm: Đối với các hành vi đưa, nhận, môi giới hối lộ; gian lận; cản trở; can thiệp bất hợp pháp vào hoạt động đấu thầu.
• Cấm từ 01 đến 03 năm: Đối với hành vi thông thầu hoặc vi phạm các quy định về bảo mật thông tin.

Việc ban hành Nghị định 225/2025/NĐ-CP là một bước đi quan trọng nhằm hoàn thiện khung pháp lý về đấu thầu, tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh và thu hút các nguồn lực đầu tư cho phát triển kinh tế - xã hội.