Ngày 19/10/2020, Chính phủ đã chính thức ban hành Nghị định 125/2020/NĐ-CP quy định về xử phạt vi phạm hành chính về thuế, hóa đơn. Đây được xem là một bước đi quyết liệt nhằm siết chặt kỷ cương trong quản lý thuế, đồng thời thay thế cho hàng loạt các văn bản cũ không còn phù hợp với thực tiễn.

Nguyên tắc xử phạt: Tránh chồng chéo, tăng nặng khi vi phạm nhiều lần

Một trong những điểm đáng chú ý nhất tại Điều 5 Nghị định 125/2020/NĐ-CP chính là nguyên tắc xử phạt đối với các hành vi vi phạm đồng thời. Theo đó, nếu tổ chức, cá nhân thực hiện nhiều hành vi vi phạm hành chính thì bị xử phạt về từng hành vi vi phạm. Tuy nhiên, pháp luật cũng đưa ra các trường hợp ngoại lệ mang tính nhân văn và hợp lý:

• Khai sai chỉ tiêu: Nếu cùng một thời điểm người nộp thuế khai sai một hoặc nhiều chỉ tiêu trên các hồ sơ thuế của cùng một sắc thuế thì chỉ bị xử phạt về một hành vi khai sai có khung phạt tiền cao nhất và áp dụng tình tiết tăng nặng vi phạm nhiều lần.
• Chậm nộp hồ sơ khai thuế: Tương tự, việc chậm nộp nhiều hồ sơ khai thuế của nhiều kỳ tính thuế nhưng cùng một sắc thuế tại cùng một thời điểm cũng chỉ bị xử phạt một hành vi có khung phạt cao nhất.

Trường hợp trong số hồ sơ khai thuế chậm nộp có hồ sơ khai thuế chậm nộp thuộc trường hợp trốn thuế thì tách riêng để xử phạt về hành vi trốn thuế.

Mức phạt tăng mạnh đối với các vi phạm phổ biến

Nghị định mới đã điều chỉnh tăng mức phạt tiền đối với nhiều hành vi vi phạm nhằm tăng tính răn đe. Cụ thể:

1. Hành vi khai sai, khai không đầy đủ hồ sơ thuế

Tại Điều 12 Nghị định 125/2020/NĐ-CP, mức phạt đối với hành vi khai sai, khai không đầy đủ các chỉ tiêu liên quan đến xác định nghĩa vụ thuế trong hồ sơ thuế đã được ấn định từ 5.000.000 đồng đến 8.000.000 đồng. Đây là mức phạt khá cao so với các quy định trước đây, đòi hỏi người nộp thuế phải cẩn trọng hơn trong công tác kê khai.

2. Vi phạm về thời hạn nộp hồ sơ khai thuế

Theo Điều 13 Nghị định 125/2020/NĐ-CP, khung hình phạt được chia thành nhiều mức dựa trên số ngày chậm nộp:

• Chậm nộp từ 01 - 05 ngày có tình tiết giảm nhẹ: Phạt cảnh cáo.
• Chậm nộp từ 01 - 30 ngày: Phạt từ 2.000.000 - 5.000.000 đồng.
• Chậm nộp từ 31 - 60 ngày: Phạt từ 5.000.000 - 8.000.000 đồng.
• Đặc biệt: Hành vi không nộp hồ sơ khai thuế nhưng không phát sinh số thuế phải nộp có thể bị phạt từ 8.000.000 đồng đến 15.000.000 đồng.

3. Sử dụng hóa đơn không hợp pháp

Đây là hành vi bị xử lý rất nặng tại Điều 28 Nghị định 125/2020/NĐ-CP. Mức phạt tiền dao động từ 20.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng đối với hành vi sử dụng hóa đơn không hợp pháp hoặc sử dụng không hợp pháp hóa đơn. Ngoài ra, người vi phạm còn bị buộc phải hủy hóa đơn đã sử dụng.

Lời khuyên cho doanh nghiệp và người nộp thuế

Với việc Nghị định 125/2020/NĐ-CP chính thức có hiệu lực từ ngày 05/12/2020, các doanh nghiệp cần chủ động rà soát lại hệ thống chứng từ, hóa đơn và quy trình kê khai thuế của mình. Việc nắm vững các quy định mới không chỉ giúp doanh nghiệp tránh được những khoản phạt không đáng có mà còn góp phần xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, thượng tôn pháp luật.