Việc xác định mức phạt tiền trong xử phạt vi phạm hành chính luôn là vấn đề được dư luận quan tâm, bởi nó ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi và nghĩa vụ của cá nhân, tổ chức vi phạm. Mới đây, Chính phủ đã ban hành Nghị định 68/2025/NĐ-CP, trong đó có những sửa đổi mang tính đột phá về nguyên tắc xác định mức phạt khi có các tình tiết tăng nặng hoặc giảm nhẹ.

Bước ngoặt mới trong việc cá thể hóa mức phạt hành chính

Trước đây, việc áp dụng mức phạt thường dựa trên mức trung bình của khung hình phạt. Tuy nhiên, thực tế cho thấy việc chỉ có một mức "trung bình" đôi khi chưa phản ánh hết tính chất, mức độ của hành vi vi phạm khi có sự đan xen của các tình tiết giảm nhẹ hoặc tăng nặng đơn lẻ. Quy định mới tại Nghị định 68/2025/NĐ-CP đã cụ thể hóa các khoảng phạt, giúp người có thẩm quyền xử phạt dễ dàng thực thi và đảm bảo tính công bằng.

Chi tiết cách tính mức phạt theo quy định mới

Theo khoản 4 Điều 1 Nghị định 68/2025/NĐ-CP (sửa đổi, bổ sung khoản 1 Điều 9 Nghị định 118/2021/NĐ-CP), nguyên tắc xác định mức phạt tiền được quy định như sau:

"Mức phạt tiền cụ thể đối với một hành vi vi phạm hành chính là mức trung bình của khung tiền phạt được quy định đối với hành vi đó; nếu có tình tiết giảm nhẹ, thì mức phạt tiền có thể giảm xuống nhưng không được thấp hơn mức tối thiểu của khung tiền phạt; nếu có tình tiết tăng nặng, thì mức phạt tiền có thể tăng lên nhưng không được vượt quá mức tối đa của khung tiền phạt."

Cụ thể hơn, Nghị định đã đưa ra các kịch bản chi tiết:

• Trường hợp có 01 tình tiết giảm nhẹ: Mức phạt được xác định trong khoảng từ trên mức tối thiểu đến dưới mức trung bình.
• Trường hợp có từ 02 tình tiết giảm nhẹ trở lên: Áp dụng mức tối thiểu của khung tiền phạt.
• Trường hợp có 01 tình tiết tăng nặng: Mức phạt được xác định trong khoảng từ trên mức trung bình đến dưới mức tối đa.
• Trường hợp có từ 02 tình tiết tăng nặng trở lên: Áp dụng mức tối đa của khung tiền phạt.

Sự khác biệt so với Nghị định 118/2021/NĐ-CP

So với quy định tại Nghị định 118/2021/NĐ-CP, điểm mới lớn nhất chính là việc phân định rõ ràng mức phạt khi chỉ có 01 tình tiết tăng nặng hoặc giảm nhẹ. Điều này loại bỏ sự lúng túng trong việc lựa chọn con số cụ thể, đồng thời hạn chế tối đa sự cảm tính trong quá trình ra quyết định xử phạt.

Việc nắm vững các quy định mới này không chỉ giúp các cơ quan thực thi pháp luật làm việc hiệu quả hơn mà còn giúp người dân, doanh nghiệp tự bảo vệ quyền lợi chính đáng của mình khi tham gia vào các quan hệ pháp luật hành chính.