Sử dụng ma túy không còn là tội danh, nhưng mua về lại là chuyện khác

Kể từ khi Bộ luật Hình sự 2015 có hiệu lực, hành vi "sử dụng trái phép chất ma túy" đã không còn được quy định là một tội danh độc lập. Điều này đồng nghĩa với việc người nghiện ma túy không bị coi là tội phạm nếu chỉ dừng lại ở hành vi đưa chất ma túy vào cơ thể. Tuy nhiên, để có ma túy sử dụng, người nghiện thường phải thực hiện hành vi "mua" và "cất giữ" – đây chính là lúc họ bước chân vào phạm vi điều chỉnh của pháp luật hình sự.

Theo quy định hiện hành, tùy vào khối lượng ma túy bị bắt giữ, người mua có thể bị xử phạt hành chính hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự về Tội tàng trữ trái phép chất ma túy.

Khi nào người mua ma túy chỉ bị xử phạt hành chính?

Trường hợp người nghiện đi mua ma túy về sử dụng nhưng khối lượng ma túy thu giữ được dưới mức tối thiểu để truy cứu trách nhiệm hình sự (và không thuộc các trường hợp đặc biệt khác), họ sẽ bị xử phạt vi phạm hành chính.

Cụ thể, theo khoản 1 Điều 23 Nghị định 144/2021/NĐ-CP, mức phạt được quy định như sau:

"1. Phạt cảnh cáo hoặc phạt tiền từ 1.000.000 đồng đến 2.000.000 đồng đối với hành vi sử dụng trái phép chất ma túy."

Bên cạnh việc nộp phạt, người vi phạm còn bị tịch thu tang vật và phương tiện vi phạm. Quan trọng hơn, họ có thể bị áp dụng các biện pháp xử lý hành chính khác như giáo dục tại xã, phường, thị trấn hoặc đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc.

Đối mặt với án tù: Tội tàng trữ trái phép chất ma túy

Nếu khối lượng ma túy mua về vượt ngưỡng quy định, người mua sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Điều 249 Bộ luật Hình sự 2015. Đây là tội danh có khung hình phạt rất nghiêm khắc, chia làm nhiều mức độ dựa trên khối lượng tang vật:

• Khung 1 (Phạt tù từ 01 - 05 năm): Áp dụng khi tàng trữ Heroine, Cocaine, Methamphetamine... có khối lượng từ 0,1 gam đến dưới 05 gam; hoặc nhựa thuốc phiện từ 01 gam đến dưới 500 gam...
• Khung 2 (Phạt tù từ 05 - 10 năm): Khi khối lượng Heroine, Methamphetamine... từ 05 gam đến dưới 30 gam; hoặc có tổ chức, phạm tội 02 lần trở lên...
• Khung 3 (Phạt tù từ 10 - 15 năm): Khi khối lượng Heroine, Methamphetamine... từ 30 gam đến dưới 100 gam.
• Khung 4 (Phạt tù từ 15 - 20 năm hoặc tù chung thân): Đây là mức án cao nhất, áp dụng khi khối lượng Heroine, Methamphetamine, Cocaine... từ 100 gam trở lên hoặc nhựa thuốc phiện từ 05 kg trở lên.

Dưới đây là trích dẫn quy định về các trường hợp bị phạt tù ở khung thấp nhất:

Điều 249. Tội tàng trữ trái phép chất ma túy
1. Người nào tàng trữ trái phép chất ma túy mà không nhằm mục đích mua bán, vận chuyển, sản xuất trái phép chất ma túy thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 01 năm đến 05 năm:
...
c) Heroine, Cocaine, Methamphetamine, Amphetamine, MDMA hoặc XLR-11 có khối lượng từ 0,1 gam đến dưới 05 gam;
...

Lời khuyên pháp lý

Có thể thấy, chỉ cần tàng trữ 0,1 gam Heroine (tương đương một lượng rất nhỏ), người vi phạm đã phải đối mặt với án tù lên đến 5 năm. Pháp luật Việt Nam luôn kiên quyết đấu tranh với tội phạm ma túy. Việc mua ma túy về sử dụng không chỉ hủy hoại sức khỏe, kinh tế gia đình mà còn đẩy người sử dụng vào vòng lao lý với những bản án nghiêm khắc. Đừng để một phút lầm lỡ dẫn đến cái giá phải trả bằng cả tương lai sau cánh cửa nhà tù.