Việc sắp xếp, tổ chức lại đơn vị hành chính và xây dựng mô hình chính quyền địa phương 2 cấp là một bước ngoặt quan trọng trong cải cách bộ máy nhà nước. Một trong những vấn đề được quan tâm nhất chính là số lượng nhân sự thực thi công vụ tại cơ sở sẽ thay đổi ra sao khi quy mô xã được mở rộng.

Không gian làm việc hiện đại của cán bộ, công chức trong mô hình chính quyền mới (ảnh minh họa)

Định hướng biên chế công chức cấp xã: Bình quân 32 người/đơn vị

Theo nội dung tại Quyết định 759/QĐ-TTg năm 2025, do quy mô đơn vị hành chính cấp xã mới sẽ lớn hơn và gánh vác nhiều nhiệm vụ hơn (bao gồm cả nhiệm vụ của cấp huyện hiện nay), Chính phủ đã đưa ra những định hướng cụ thể về nhân sự.

Đáng chú ý, dự kiến số lượng biên chế bình quân cho mỗi đơn vị hành chính cấp xã sẽ khoảng 32 biên chế. Đây là con số được tính toán dựa trên diện tích tự nhiên, quy mô dân số và khối lượng công việc thực tế mà chính quyền cơ sở phải đảm nhiệm trong mô hình mới.

Người dân thực hiện thủ tục hành chính tại bộ phận một cửa cấp xã (ảnh minh họa)

Lộ trình sắp xếp và tinh giản biên chế trong 5 năm

Để đảm bảo tính ổn định và quyền lợi cho đội ngũ hiện có, Chính phủ đề ra lộ trình thực hiện như sau:

• Giai đoạn chuyển tiếp: Trước mắt giữ nguyên số lượng biên chế cán bộ, công chức hiện có của cấp huyện và cấp xã trước khi sắp xếp để bố trí cho đơn vị mới.
• Thời hạn hoàn thành: Trong vòng 05 năm, các địa phương phải thực hiện rà soát, tinh giản biên chế gắn với cơ cấu lại đội ngũ theo đúng quy định của Luật Cán bộ, công chức năm 2025.
• Chấm dứt người hoạt động không chuyên trách: Kết thúc việc sử dụng người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã. Những người này có thể được xem xét sắp xếp tham gia công tác tại thôn, tổ dân phố hoặc hưởng chính sách nghỉ việc theo quy định.

Biên chế công chức cấp tỉnh sau sắp xếp

Đối với cấp tỉnh, số lượng cán bộ, công chức sau khi tổ chức lại tối đa không được vượt quá tổng số nhân sự thực tế có mặt trước thời điểm sắp xếp. Việc nâng cao chất lượng đội ngũ và tinh giản bộ máy cũng phải đảm bảo hoàn thành cơ bản trong thời hạn 05 năm.

Bộ Nội vụ sẽ phối hợp với các cơ quan liên quan để xây dựng, hoàn thiện vị trí việc làm, làm cơ sở trình cấp có thẩm quyền giao biên chế chính thức cho từng địa phương dựa trên các tiêu chí đặc thù về kinh tế - xã hội.

Việc xây dựng mô hình chính quyền 2 cấp không chỉ là sự thay đổi về mặt cơ học mà còn là cơ hội để tinh gọn bộ máy, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước ngay từ cấp cơ sở, đảm bảo phục vụ nhân dân tốt hơn.