Thẻ Căn cước không chỉ là giấy tờ tùy thân quan trọng nhất của mỗi công dân mà còn là "chìa khóa" để thực hiện các giao dịch hành chính, dân sự trong kỷ nguyên số. Tuy nhiên, theo quy định mới nhất tại Luật Căn cước 2023, có những tình huống pháp lý cụ thể mà người dân buộc phải bàn giao lại tấm thẻ này cho cơ quan chức năng.

1. Ba trường hợp bị thu hồi thẻ Căn cước vĩnh viễn

Việc thu hồi thẻ Căn cước thường gắn liền với việc thay đổi trạng thái pháp lý về quốc tịch hoặc sai sót trong quá trình cấp phát. Cụ thể, theo Điều 29 Luật Căn cước 2023, thẻ sẽ bị thu hồi trong các trường hợp sau:

• Thay đổi về quốc tịch: Công dân bị tước quốc tịch Việt Nam, được thôi quốc tịch hoặc bị hủy bỏ quyết định cho nhập quốc tịch Việt Nam. Khi không còn là công dân Việt Nam, quyền sở hữu thẻ Căn cước cũng đương nhiên chấm dứt.
• Cấp sai quy định: Trong một số trường hợp hy hữu, nếu thẻ được cấp không đúng đối tượng hoặc sai quy trình pháp luật, cơ quan quản lý sẽ tiến hành thu hồi để điều chỉnh.
• Thẻ bị tác động vật lý trái phép: Những tấm thẻ đã bị tẩy xóa, sửa chữa nội dung sẽ không còn giá trị sử dụng và bị thu hồi để đảm bảo tính chính xác của thông tin định danh.

2. Hai trường hợp bị tạm giữ thẻ Căn cước có thời hạn

Khác với thu hồi, việc tạm giữ thẻ chỉ diễn ra trong một khoảng thời gian nhất định khi công dân thuộc các đối tượng đang chấp hành các biện pháp hạn chế quyền tự do. Pháp luật quy định rõ 02 nhóm đối tượng bị giữ thẻ:

• Người đang chấp hành biện pháp tư pháp giáo dục tại trường giáo dưỡng; người đang chấp hành quyết định đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc, cơ sở cai nghiện bắt buộc.
• Người đang bị tạm giữ, tạm giam hoặc đang chấp hành án phạt tù.

Một điểm mới nhân văn: Trong thời gian bị giữ thẻ, cơ quan giữ thẻ vẫn có thể cho phép công dân sử dụng thẻ của mình để thực hiện các giao dịch hoặc quyền lợi hợp pháp nếu thấy cần thiết. Ngay sau khi chấp hành xong các hình phạt hoặc biện pháp nêu trên, công dân sẽ được trả lại thẻ ngay lập tức.

3. Khai tử Chứng minh nhân dân: Thời hạn cuối cùng là khi nào?

Một thông tin quan trọng mà hàng triệu người dân đang sử dụng Chứng minh nhân dân (CMND) cần lưu ý: Các loại CMND 9 số và 12 số sẽ chính thức hết giá trị sử dụng từ ngày 01/01/2025.

"Chứng minh nhân dân còn hạn sử dụng thì được sử dụng đến hết ngày 31 tháng 12 năm 2024."

Điều này đồng nghĩa với việc, dù CMND của bạn vẫn còn thời hạn ghi trên thẻ, bạn vẫn phải thực hiện thủ tục đổi sang thẻ Căn cước trước khi bước sang năm 2025 để tránh bị gián đoạn trong các giao dịch hành chính.

Lời khuyên từ chuyên gia pháp lý

Để việc chuyển đổi diễn ra thuận lợi, người dân nên chủ động sắp xếp thời gian đến cơ quan quản lý căn cước để thực hiện thủ tục. Quy trình hiện nay đã được tối ưu hóa với việc thu nhận thông tin sinh trắc học về khuôn mặt, vân tay và đặc biệt là mống mắt, giúp tăng cường tối đa khả năng bảo mật và định danh chính xác.

Việc nắm rõ các quy định về thu hồi và giữ thẻ không chỉ giúp bạn tuân thủ đúng pháp luật mà còn bảo vệ quyền lợi chính đáng của bản thân trong các tình huống pháp lý phát sinh.