Trong bối cảnh hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, nhu cầu xuất ngoại của công dân Việt Nam tăng cao kéo theo những rủi ro phát sinh như mất mát giấy tờ tùy thân tại xứ người. Thấu hiểu khó khăn này, tại Dự thảo Luật Xuất cảnh, nhập cảnh của công dân Việt Nam 2019, Bộ Công an đã đề xuất một giải pháp mang tính đột phá: Bổ sung loại hộ chiếu tạm thời để giải quyết các tình huống khẩn cấp.

Diện mạo mới của hệ thống giấy tờ xuất nhập cảnh

Theo nội dung tại Dự thảo, hệ thống giấy tờ xuất nhập cảnh của Việt Nam sẽ có sự thay đổi lớn về cấu trúc. Cụ thể, thay vì các loại giấy tờ phân tán như trước đây, Dự thảo đề xuất thu gọn và bổ sung thêm loại hình mới. Theo quy định dự kiến, giấy tờ xuất nhập cảnh sẽ bao gồm 5 loại chính:

• Hộ chiếu ngoại giao;
• Hộ chiếu công vụ;
• Hộ chiếu phổ thông;
• Hộ chiếu tạm thời;
• Giấy thông hành.

Việc bổ sung hộ chiếu tạm thời đồng nghĩa với việc bãi bỏ một số loại giấy tờ không còn phù hợp với thực tiễn hoặc đã được tích hợp công năng như: Hộ chiếu thuyền viên, Giấy thông hành biên giới, Giấy thông hành hồi hương... Đây được xem là bước tiến trong việc đơn giản hóa thủ tục hành chính và tăng cường hiệu quả bảo hộ công dân của Nhà nước Việt Nam tại nước ngoài.

5 trường hợp đặc biệt được cấp hộ chiếu tạm thời "siêu tốc"

Điểm đáng chú ý nhất của loại hộ chiếu này chính là thời gian xét cấp cực ngắn. Thay vì phải chờ đợi xác minh dài ngày, công dân thuộc các trường hợp sau sẽ được xem xét cấp hộ chiếu tạm thời trong vòng không quá 02 ngày làm việc:

1. Mất hộ chiếu khi đang du lịch, công tác: Công dân ra nước ngoài có thời hạn nhưng chẳng may bị mất hộ chiếu hoặc hộ chiếu hết giá trị sử dụng và có nguyện vọng về nước ngay lập tức.
2. Không được nước sở tại cho cư trú: Trường hợp công dân tự nguyện xin về nước nhưng không còn hộ chiếu hợp lệ và không được phía nước ngoài chấp nhận cho tiếp tục lưu trú.
3. Bị trục xuất: Người có quyết định trục xuất bằng văn bản của cơ quan có thẩm quyền nước sở tại nhưng tại thời điểm đó không có hộ chiếu trong tay.
4. Về nước theo điều ước quốc tế: Các trường hợp phải về nước theo các thỏa thuận giữa Việt Nam và nước sở tại về việc nhận trở lại công dân.
5. Lý do quốc phòng, an ninh: Các trường hợp đặc biệt khác theo quyết định trực tiếp của Bộ trưởng Bộ Công an nhằm đảm bảo lợi ích quốc gia.

Quy trình cấp hộ chiếu tạm thời theo thủ tục rút gọn

Dựa trên tinh thần của Điều 17 và Điều 18 của Dự thảo, quy trình cấp hộ chiếu tạm thời được thiết kế tối giản để hỗ trợ tối đa cho người dân:

"Trong thời hạn 02 ngày làm việc kể từ ngày nhận được đề nghị, cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài xem xét, quyết định cấp hộ chiếu, trả kết quả cho người đề nghị... Trường hợp chưa đủ căn cứ để cấp hộ chiếu thì gửi văn bản về Cơ quan Quản lý xuất nhập cảnh Bộ Công an để xác minh."

Như vậy, nếu bạn bị mất hộ chiếu tại nước ngoài, việc đầu tiên cần làm là đến ngay Cơ quan đại diện Việt Nam (Đại sứ quán hoặc Tổng lãnh sự quán) gần nhất để trình báo và làm thủ tục. Với quy định mới này, nỗi lo bị "kẹt" lại xứ người do mất giấy tờ sẽ sớm được giải tỏa.

Việc đưa hộ chiếu tạm thời vào luật hóa không chỉ thể hiện sự linh hoạt trong quản lý mà còn khẳng định cam kết của Chính phủ trong việc bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mỗi công dân Việt Nam dù ở bất cứ đâu trên thế giới.