Trong bối cảnh cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư đang diễn ra mạnh mẽ, việc hoàn thiện khung pháp lý để thúc đẩy sức sáng tạo của đội ngũ trí thức là yêu cầu cấp thiết. Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo 2025 (số 93/2025/QH15) ra đời không chỉ thay thế cho đạo luật cũ năm 2013 mà còn mang đến những thay đổi mang tính bước ngoặt, tạo ra một hành lang pháp lý an toàn và hấp dẫn hơn bao giờ hết.

Bước đột phá: Miễn trách nhiệm hình sự cho rủi ro trong nghiên cứu

Một trong những rào cản lớn nhất khiến các nhà khoa học e ngại dấn thân vào những đề tài khó, có tính rủi ro cao chính là nỗi lo về trách nhiệm pháp lý khi kết quả không như mong đợi. Giải quyết nút thắt này, Điều 9 Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo 2025 đã quy định rõ ràng về việc loại trừ trách nhiệm.

"Tổ chức, cá nhân thực hiện nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ và đổi mới sáng tạo được loại trừ trách nhiệm hành chính, miễn trách nhiệm dân sự đối với thiệt hại gây ra cho Nhà nước nếu đã tuân thủ đầy đủ quy trình, quy định... và không có hành vi gian lận, cố ý vi phạm pháp luật."

Đặc biệt, luật còn nhấn mạnh việc loại trừ trách nhiệm hình sự theo quy định của Bộ luật Hình sự đối với các rủi ro phát sinh trong quá trình thử nghiệm, áp dụng tiến bộ kỹ thuật. Đây được xem là "lá chắn" vững chắc, giúp các nhà khoa học yên tâm cống hiến và thử nghiệm những ý tưởng táo bạo.

Ưu đãi thuế: Đòn bẩy tài chính cho doanh nghiệp và cá nhân

Không chỉ dừng lại ở việc bảo vệ, luật mới còn đưa ra những chính sách tài chính cực kỳ hấp dẫn để thu hút nguồn lực xã hội đầu tư vào khoa học. Theo Điều 35 Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo 2025, toàn bộ chi phí tài trợ cho nghiên cứu của doanh nghiệp sẽ được tính vào chi phí được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế thu nhập doanh nghiệp.

Đối với cá nhân, khoản 3 Điều 71 Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo 2025 quy định miễn thuế thu nhập cá nhân cho 03 nhóm đối tượng chính:

• Tiền lương, tiền công từ việc thực hiện nhiệm vụ khoa học công nghệ.
• Thu nhập từ bản quyền khi kết quả nghiên cứu được thương mại hóa.
• Thu nhập của các nhà đầu tư, chuyên gia và sáng lập viên làm việc trong các dự án khởi nghiệp sáng tạo.

Với những thay đổi mang tính đột phá này, Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo 2025 kỳ vọng sẽ tạo nên một cú hích lớn, đưa Việt Nam tiến xa hơn trên bản đồ công nghệ thế giới.