Sáng ngày 18/01/2024, tại Kỳ họp bất thường lần thứ 5, Quốc hội khóa XV đã chính thức biểu quyết thông qua Luật Đất đai 2024. Với tỷ lệ 87,63% đại biểu tán thành, đây được xem là một bước ngoặt lịch sử trong công tác lập pháp, hứa hẹn tháo gỡ những điểm nghẽn bấy lâu nay trong quản lý và sử dụng nguồn lực đất đai của quốc gia.

Bước ngoặt lịch sử trong công tác lập pháp về đất đai

Trình bày báo cáo giải trình trước Quốc hội, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế Vũ Hồng Thanh nhấn mạnh, đây là dự án luật có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với đời sống chính trị, kinh tế - xã hội và an ninh quốc phòng. Dự thảo luật đã trải qua quá trình chuẩn bị cực kỳ công phu, kỹ lưỡng với hơn 12 triệu lượt ý kiến đóng góp từ Nhân dân và các chuyên gia, nhà khoa học.

Việc thông qua luật tại một kỳ họp bất thường cho thấy tinh thần trách nhiệm cao và sự cẩn trọng của Quốc hội nhằm sớm đưa các chính sách mới vào thực tiễn, đáp ứng mong mỏi của cộng đồng doanh nghiệp và người dân trên cả nước.

Quyền thuê đất và thế chấp tài sản: Phân định rõ ràng

Một trong những điểm mới đáng chú ý tại Điều 34 của luật mới là quy định về quyền của tổ chức kinh tế và đơn vị sự nghiệp công lập sử dụng đất thuê trả tiền hằng năm. Theo đó, pháp luật phân biệt rõ:

• Trường hợp thuê đất trả tiền một lần: Có đầy đủ quyền sử dụng đất như chuyển nhượng, thế chấp.
• Trường hợp thuê đất trả tiền hằng năm: Người sử dụng đất chỉ có quyền thế chấp tài sản thuộc sở hữu của mình gắn liền với đất, không được thế chấp quyền sử dụng đất.

Quy định này nhằm hạn chế rủi ro đối với quỹ đất có nguồn gốc từ ngân sách nhà nước, đồng thời đảm bảo sự bình đẳng giữa các loại hình đơn vị kinh tế.

Bảng giá đất hằng năm - Sát thực tế, minh bạch thị trường

Thay vì ban hành bảng giá đất 5 năm một lần như quy định cũ, Điều 159 của luật mới quy định bảng giá đất sẽ được ban hành hằng năm. Điều này giúp giá đất bám sát diễn biến thực tế của thị trường, tránh tình trạng "hai giá" gây thất thoát ngân sách và khiếu kiện kéo dài.

Bảng giá đất được áp dụng để tính tiền sử dụng đất, thuế sử dụng đất, phí và lệ phí trong quản lý, sử dụng đất đai... Việc cập nhật hằng năm sẽ đảm bảo tính công bằng và minh bạch cho người dân khi thực hiện các nghĩa vụ tài chính.

Thu hồi đất và phương pháp định giá: Đảm bảo lợi ích hài hòa

Vấn đề thu hồi đất để phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng tại Điều 79 cũng được cụ thể hóa rõ ràng hơn. Đặc biệt, phương pháp thặng dư trong định giá đất (Điều 158) tiếp tục được duy trì để áp dụng cho các dự án trong tương lai khi chưa có thông tin giao dịch sẵn có.

Việc xác định rõ các trường hợp thu hồi đất giúp người dân yên tâm hơn về quyền lợi của mình, đồng thời tạo hành lang pháp lý thông thoáng cho các nhà đầu tư triển khai dự án trọng điểm.

Hiệu lực thi hành và những điều khoản áp dụng sớm

Mặc dù Luật Đất đai 2024 có hiệu lực chính thức từ ngày 01/01/2025, tuy nhiên, để kịp thời tháo gỡ khó khăn, Quốc hội đã cho phép một số điều khoản có hiệu lực sớm từ ngày 01/04/2024, bao gồm quy định tại Điều 190 về hoạt động lấn biển và Điều 248 về sửa đổi một số điều của Luật Lâm nghiệp.

Sự ra đời của Luật Đất đai 2024 không chỉ là một văn bản pháp lý đơn thuần, mà còn là kỳ vọng về một thị trường bất động sản minh bạch, bền vững và công bằng hơn cho mọi tầng lớp Nhân dân.