Ngày 12/6/2018, tại kỳ họp thứ 5, Quốc hội khóa XIV đã chính thức thông qua Luật Cạnh tranh 2018 (số 23/2018/QH14). Đây được xem là một bước tiến quan trọng trong việc hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường, thay thế cho Luật Cạnh tranh 2004 vốn đã bộc lộ nhiều bất cập sau hơn một thập kỷ thi hành.

Mở rộng "cánh tay" điều chỉnh đến mọi đối tượng liên quan

Một trong những thay đổi căn bản nhất của Luật Cạnh tranh 2018 nằm ở phạm vi và đối tượng áp dụng. Nếu như trước đây, các quy định còn có phần bó hẹp thì nay, theo quy định tại Điều 2 Luật Cạnh tranh 2018, đối tượng áp dụng đã được mở rộng đáng kể:

"1. Tổ chức, cá nhân kinh doanh (sau đây gọi chung là doanh nghiệp) bao gồm cả doanh nghiệp sản xuất, cung ứng sản phẩm, dịch vụ công ích, doanh nghiệp hoạt động trong các ngành, lĩnh vực thuộc độc quyền nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập và doanh nghiệp nước ngoài hoạt động tại Việt Nam.
2. Hiệp hội ngành, nghề hoạt động tại Việt Nam.
3. Cơ quan, tổ chức, cá nhân trong nước và nước ngoài có liên quan."

Việc đưa cả các đơn vị sự nghiệp công lập và doanh nghiệp nước ngoài hoạt động tại Việt Nam vào tầm ngắm cho thấy quyết tâm của Nhà nước trong việc kiểm soát mọi hành vi có khả năng gây tác động hạn chế cạnh tranh, bất kể chủ thể đó là ai.

Siết chặt kỷ cương: Cơ quan nhà nước không đứng ngoài cuộc chơi

Thực tế cho thấy, không ít trường hợp các cơ quan quản lý bằng các quyết định hành chính hoặc "khuyến nghị" đã vô tình hoặc hữu ý tạo ra lợi thế bất bình đẳng cho một số doanh nghiệp nhất định. Để khắc phục tình trạng này, khoản 1 Điều 8 Luật Cạnh tranh 2018 đã quy định rõ các hành vi bị nghiêm cấm đối với cơ quan nhà nước:

• Cấm ép buộc, yêu cầu hoặc khuyến nghị: Cơ quan nhà nước không được can thiệp vào quyền tự do kinh doanh của doanh nghiệp bằng cách bắt buộc hoặc gợi ý việc mua, bán hàng hóa, dịch vụ với những đối tượng cụ thể (trừ lĩnh vực độc quyền nhà nước hoặc tình huống khẩn cấp).
• Chống phân biệt đối xử: Mọi doanh nghiệp phải được đối xử bình đẳng trước pháp luật và các chính sách quản lý.
• Cấm lợi dụng chức vụ, quyền hạn: Tuyệt đối không được dùng quyền lực hành chính để can thiệp trái pháp luật vào hoạt động cạnh tranh lành mạnh trên thị trường.

Tầm nhìn và lộ trình thực thi

Mặc dù được ban hành vào tháng 6/2018, nhưng để các doanh nghiệp và cơ quan quản lý có đủ thời gian chuẩn bị, Luật Cạnh tranh 2018 sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 01/7/2019. Đây là khoảng thời gian "vàng" để các bên liên quan rà soát lại hoạt động, đảm bảo tuân thủ đúng các chuẩn mực mới về cạnh tranh.

Việc mở rộng đối tượng và tăng cường chế tài đối với các hành vi cản trở cạnh tranh không chỉ bảo vệ quyền lợi của các doanh nghiệp làm ăn chân chính mà còn mang lại lợi ích tối đa cho người tiêu dùng thông qua việc đa dạng hóa lựa chọn và tối ưu hóa giá thành dịch vụ.

Với những thay đổi mang tính đột phá này, Luật Cạnh tranh 2018 hứa hẹn sẽ tạo ra một luồng sinh khí mới cho nền kinh tế, thúc đẩy sự sáng tạo và nỗ lực không ngừng của cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam trong bối cảnh hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng.