Bảo hiểm xã hội (BHXH) không chỉ là một chính sách an sinh xã hội đơn thuần mà còn là "điểm tựa" vững chắc cho người lao động khi gặp rủi ro về sức khỏe, tai nạn hay khi về già. Đặc biệt, kể từ ngày 01/07/2025, Luật Bảo hiểm xã hội 2024 chính thức có hiệu lực với hàng loạt thay đổi mang tính bước ngoặt, mở rộng quyền lợi cho hàng triệu người dân.

Người lao động cần nắm rõ các quy định mới của Luật Bảo hiểm xã hội 2024 để đảm bảo quyền lợi (ảnh minh họa)

1. Bảo hiểm xã hội là gì theo quy định mới nhất?

Theo quy định tại khoản 1 Điều 3 Luật Bảo hiểm xã hội 2024, khái niệm này được định nghĩa cụ thể như sau:

1. Bảo hiểm xã hội là sự bảo đảm thay thế hoặc bù đắp một phần thu nhập của người tham gia bảo hiểm xã hội khi họ bị giảm hoặc mất thu nhập do ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, khi nghỉ hưu hoặc chết, trên cơ sở đóng vào quỹ bảo hiểm xã hội hoặc do ngân sách nhà nước bảo đảm.

Điểm mới đáng chú ý là sự xuất hiện của hệ thống Trợ cấp hưu trí xã hội, tạo thành một mạng lưới an sinh đa tầng, giúp mọi người dân đều có cơ hội được hưởng lương hưu hoặc trợ cấp khi về già.

2. Các loại hình Bảo hiểm xã hội hiện nay

Hệ thống pháp luật Việt Nam hiện hành chia BHXH thành hai loại hình chính để phù hợp với từng đối tượng lao động:

• Bảo hiểm xã hội bắt buộc: Dành cho người lao động và người sử dụng lao động thuộc đối tượng phải tham gia theo quy định. Đây là loại hình có sự đóng góp từ cả hai phía, đảm bảo các chế độ toàn diện nhất.
• Bảo hiểm xã hội tự nguyện: Dành cho công dân Việt Nam từ đủ 15 tuổi trở lên, không thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc. Người tham gia được tự lựa chọn mức đóng và phương thức đóng phù hợp với thu nhập.

3. Những điểm mới đột phá trong chế độ Bảo hiểm xã hội 2024

Luật mới đã bổ sung và hoàn thiện các chế độ nhằm gia tăng tính hấp dẫn của chính sách:

Giảm thời gian đóng BHXH tối thiểu để hưởng lương hưu

Thay vì phải đóng đủ 20 năm như trước đây, theo Điều 64 Luật Bảo hiểm xã hội 2024, người lao động chỉ cần đóng đủ 15 năm BHXH là đã có cơ hội hưởng lương hưu khi đủ tuổi. Đây là tin vui cho những người tham gia muộn hoặc có thời gian đóng không liên tục.

Bổ sung chế độ thai sản cho BHXH tự nguyện

Trước đây, người tham gia BHXH tự nguyện chỉ được hưởng chế độ Hưu trí và Tử tuất. Tuy nhiên, từ tháng 7/2025, người tham gia BHXH tự nguyện khi sinh con sẽ được hưởng trợ cấp thai sản do ngân sách nhà nước chi trả, giúp giảm bớt gánh nặng tài chính trong giai đoạn quan trọng này.

Chính sách an sinh xã hội ngày càng mở rộng, chăm lo tốt hơn cho đời sống nhân dân (ảnh minh họa)

4. Mức đóng Bảo hiểm xã hội năm 2025

Mức đóng được tính dựa trên tiền lương tháng đóng BHXH hoặc mức thu nhập lựa chọn:

• Đối với BHXH bắt buộc: Tổng mức đóng vào quỹ hưu trí và tử tuất là 22%, trong đó người lao động đóng 8% và người sử dụng lao động đóng 14%. Ngoài ra còn có các quỹ ốm đau - thai sản (3%), tai nạn lao động - bệnh nghề nghiệp (0.5%).
• Đối với BHXH tự nguyện: Mức đóng hằng tháng bằng 22% mức thu nhập tháng do người lao động lựa chọn. Nhà nước có chính sách hỗ trợ tiền đóng cho người tham gia tùy theo đối tượng (hộ nghèo, hộ cận nghèo...).

5. Quyền lợi và cách tra cứu thông tin BHXH

Người tham gia BHXH có quyền được cấp sổ BHXH, được cung cấp thông tin về việc đóng bảo hiểm định kỳ và hưởng các chế độ kịp thời. Để tra cứu quá trình tham gia, người dân có thể sử dụng các cách sau:

1. Sử dụng ứng dụng VssID - Bảo hiểm xã hội số trên điện thoại thông minh.
2. Tra cứu trực tuyến tại Cổng thông tin điện tử BHXH Việt Nam.
3. Tra cứu qua tin nhắn SMS theo cú pháp quy định.

Việc chủ động theo dõi quá trình đóng BHXH giúp người lao động kịp thời phát hiện các sai sót hoặc tình trạng nợ đóng bảo hiểm của doanh nghiệp, từ đó bảo vệ quyền lợi chính đáng của mình.