Trong nỗ lực tinh gọn bộ máy và nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị, việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã đang được triển khai quyết liệt trên cả nước. Một trong những vấn đề được dư luận và đội ngũ cán bộ quan tâm nhất chính là cơ cấu lãnh đạo tại các địa phương sau sáp nhập. Mới đây, Công văn 03/CV-BCĐ năm 2025 đã đưa ra những định hướng cụ thể về 8 chức danh lãnh đạo chủ chốt tại chính quyền địa phương cấp xã mới.

Cơ cấu 8 chức danh lãnh đạo: Ưu tiên kiêm nhiệm để tinh gọn

Theo định hướng từ Ban Chỉ đạo, mô hình chính quyền địa phương cấp xã (bao gồm xã, phường, đặc khu) sau khi sáp nhập sẽ không còn duy trì bộ máy cồng kềnh như trước. Thay vào đó, các chức danh lãnh đạo sẽ được sắp xếp theo hướng tăng cường kiêm nhiệm, cụ thể:

• Chủ tịch Hội đồng nhân dân (HĐND) cấp xã: Đây là vị trí quan trọng nhưng sẽ thực hiện kiêm nhiệm chức danh người đứng đầu các cơ quan tham mưu để giảm bớt đầu mối.
• Phó Chủ tịch HĐND cấp xã: Được xác định là chức danh chuyên trách để đảm bảo công tác giám sát và vận hành của cơ quan dân cử.
• Chủ tịch Ủy ban nhân dân (UBND) cấp xã: Giữ vai trò người đứng đầu cơ quan hành chính, hoạt động theo chế độ chuyên trách.
• Phó Chủ tịch UBND cấp xã (02 người): Điểm mới đáng chú ý là cả hai Phó Chủ tịch đều phải kiêm nhiệm các vị trí chuyên môn. Một người kiêm nhiệm Chánh Văn phòng HĐND và UBND; người còn lại kiêm nhiệm Giám đốc Trung tâm phục vụ hành chính công.

Bên cạnh các chức danh chủ chốt, cơ cấu lãnh đạo còn bao gồm Trưởng ban và Phó Trưởng ban của HĐND, trong đó Trưởng ban thực hiện chế độ kiêm nhiệm còn Phó Trưởng ban là chuyên trách. Đối với các phòng chuyên môn thuộc UBND cấp xã, chức danh Trưởng phòng có thể là chuyên trách hoặc kiêm nhiệm, trong khi cấp phó của phòng sẽ là chức danh chuyên trách.

Linh hoạt trong bố trí cán bộ tại các địa phương giữ nguyên trạng

Không chỉ tập trung vào các đơn vị sáp nhập, Công văn 03/CV-BCĐ cũng mở ra cơ chế linh hoạt cho các đơn vị hành chính cấp xã giữ nguyên trạng. Đối với những địa phương này, nếu không tổ chức các phòng chuyên môn, có thể được tăng cường thêm một Phó Chủ tịch UBND cấp xã.

"Việc tăng cường này nhằm bảo đảm vai trò lãnh đạo, điều hành trong công tác phục vụ người dân và doanh nghiệp, đặc biệt là tại các địa bàn có khối lượng công việc lớn hoặc đặc thù."

Quy định này hoàn toàn phù hợp với tinh thần của Luật Tổ chức chính quyền địa phương 2025, hướng tới một nền hành chính phục vụ, lấy người dân làm trung tâm.

Trách nhiệm của UBND cấp tỉnh trong việc sắp xếp bộ máy

Quyền chủ động trong việc bố trí, sắp xếp các chức danh lãnh đạo được giao cho Ủy ban nhân dân cấp tỉnh. Các địa phương cần căn cứ vào yêu cầu nhiệm vụ thực tế để quyết định việc lãnh đạo kiêm nhiệm hoặc giảm số lượng cấp phó tại các phòng, ban chuyên môn.

Mục tiêu cuối cùng của cuộc cải cách này không chỉ là giảm số lượng người hưởng lương từ ngân sách mà quan trọng hơn là tăng cường số lượng công chức trực tiếp làm việc, giải quyết thủ tục hành chính cho người dân tại các đơn vị hành chính mới. Đây là bước đi quan trọng để hiện thực hóa mô hình chính quyền địa phương tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả trong giai đoạn mới.