Bối cảnh cấp bách về an ninh lương thực trong đại dịch

Trong bối cảnh đại dịch Covid-19 đang có những diễn biến hết sức phức tạp trên phạm vi toàn cầu, việc đảm bảo nguồn cung lương thực dự trữ quốc gia trở thành ưu tiên hàng đầu của Chính phủ. Thực hiện kết luận của Thủ tướng Chính phủ tại cuộc họp Thường trực Chính phủ về các giải pháp bảo đảm an ninh lương thực quốc gia, Tổng cục Hải quan đã chính thức phát đi lệnh tạm dừng xuất khẩu gạo.

Hoạt động xuất khẩu gạo tại cảng biển Việt Nam trước thời điểm tạm dừng (ảnh minh họa)

Nội dung Công điện hỏa tốc của Tổng cục Hải quan

Theo Công điện được ban hành ngày 24/3/2020, Tổng cục Hải quan yêu cầu Cục Hải quan các tỉnh, thành phố triển khai quyết liệt các biện pháp nhằm kiểm soát chặt chẽ mặt hàng gạo. Cụ thể, các đơn vị hải quan trên toàn quốc phải thực hiện nghiêm các nội dung sau:

• Tạm dừng đăng ký, tiếp nhận và thông quan: Kể từ 00 giờ ngày 24/3/2020, dừng mọi hình thức xuất khẩu đối với các lô hàng gạo.
• Xử lý tờ khai đã đăng ký: Chỉ giải quyết thủ tục thông quan cho những lô hàng gạo xuất khẩu đã hoàn tất đăng ký tờ khai hải quan trước thời điểm 00 giờ ngày 24/3/2020 theo đúng quy định của Luật Hải quan 2014.
• Tăng cường kiểm soát biên giới: Chỉ đạo các đơn vị trực thuộc đẩy mạnh công tác đấu tranh, chống buôn lậu và vận chuyển trái phép mặt hàng gạo qua biên giới, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm pháp luật.

Cán bộ Hải quan tăng cường kiểm tra, giám sát mặt hàng gạo tại cửa khẩu (ảnh minh họa)

Thiết lập tiêu chí ngăn chặn trên hệ thống quản lý rủi ro

Bên cạnh việc dừng thông quan trực tiếp, Tổng cục Hải quan cũng chỉ đạo Cục Quản lý rủi ro thực hiện các biện pháp kỹ thuật trên hệ thống. Cụ thể là thiết lập tiêu chí đưa các mặt hàng gạo thuộc các phân nhóm HS: 1006.20 (gạo lứt), 1006.30 (gạo đã xát toàn bộ hoặc sơ bộ) và 1006.40 (gạo tấm) vào diện cấm xuất khẩu trên hệ thống thông quan tự động.

Tác động và ý nghĩa của chính sách

Việc tạm dừng xuất khẩu gạo dưới mọi hình thức là một quyết định mang tính chiến lược nhằm bảo vệ lợi ích quốc gia và đời sống nhân dân trong giai đoạn khó khăn của dịch bệnh. Đây không chỉ là biện pháp hành chính đơn thuần mà còn là sự khẳng định vai trò điều tiết của Nhà nước trong việc ổn định thị trường lương thực nội địa, tránh tình trạng đầu cơ, tích trữ gây bất ổn an ninh trật tự.

Các doanh nghiệp xuất khẩu cần chủ động nắm bắt thông tin để điều chỉnh kế hoạch kinh doanh, đồng thời phối hợp chặt chẽ với cơ quan hải quan để giải quyết các vướng mắc phát sinh đối với những lô hàng đã đăng ký trước giờ G.