Trong bối cảnh các vụ việc xâm hại, bạo lực trẻ em có xu hướng diễn biến phức tạp, gây bức xúc trong dư luận xã hội vào thời điểm giữa năm 2020, Chính phủ đã đưa ra những động thái quyết liệt nhằm siết chặt kỷ cương trong công tác bảo vệ trẻ em. Một trong những điểm nhấn quan trọng nhất chính là việc quy trách nhiệm cá nhân đối với những người đứng đầu chính quyền địa phương.

Người đứng đầu địa phương phải chịu trách nhiệm cao nhất trong công tác bảo vệ trẻ em (ảnh minh họa)

Trách nhiệm "nặng tựa ngàn cân" của người đứng đầu

Theo quy định tại Chỉ thị 23/CT-TTg năm 2020, Thủ tướng Chính phủ đã nhấn mạnh một thông điệp vô cùng quyết liệt: Người đứng đầu cơ quan, tổ chức, chính quyền địa phương phải chịu trách nhiệm khi để xảy ra tình trạng trẻ em tử vong do tai nạn thương tích, vi phạm nghiêm trọng quyền trẻ em, bạo lực, xâm hại tình dục, hoặc để trẻ em lang thang kiếm sống trên địa bàn.

Đặc biệt, nếu chính quyền địa phương không hỗ trợ, can thiệp hoặc xử lý kịp thời các vụ việc vi phạm quyền trẻ em, lãnh đạo nơi đó sẽ phải đối mặt với các hình thức kỷ luật nghiêm khắc. Đây được xem là một "chỉ thị thép" nhằm chấm dứt tình trạng thờ ơ, vô cảm hoặc đùn đẩy trách nhiệm của một bộ phận cán bộ cơ sở hiện nay.

Xử lý nghiêm cả hành vi bao che và chậm trễ

Không chỉ dừng lại ở việc quy trách nhiệm cho lãnh đạo, Chính phủ còn yêu cầu xử lý nghiêm đối với mọi cá nhân, tổ chức vi phạm pháp luật về trẻ em. Điều này bao gồm cả cha mẹ, người chăm sóc trẻ em nếu có hành vi xâm hại hoặc thiếu trách nhiệm dẫn đến hậu quả nghiêm trọng.

"Xử lý nghiêm đối với cơ quan, tổ chức, cá nhân, kể cả cha mẹ, người chăm sóc trẻ em khi có hành vi vi pháp pháp luật về trẻ em, nhất là các hành vi xâm hại, bao che, chậm trễ, cố tình kéo dài các vụ việc vi phạm quyền trẻ em."

Phương châm được đưa ra là "đúng người, đúng việc, đúng thẩm quyền, đúng trách nhiệm", tuyệt đối không để xảy ra tình trạng bao che hay nể nang trong các vụ án liên quan đến trẻ em.

Tạo dựng môi trường an toàn cho trẻ em là ưu tiên hàng đầu của Chính phủ (ảnh minh họa)

Sự vào cuộc đồng bộ của các Bộ, ngành

Bên cạnh trách nhiệm của địa phương, Chỉ thị 23/CT-TTg cũng giao nhiệm vụ cụ thể cho các cơ quan chuyên trách:

• Bộ Y tế: Triển khai các giải pháp phòng, chống suy dinh dưỡng, đặc biệt là thể thấp còi ở vùng dân tộc thiểu số; xây dựng quy trình giám định đặc thù cho các vụ xâm hại tình dục trẻ em.
• Bộ Giáo dục và Đào tạo: Thường xuyên thanh tra, kiểm tra việc thực hiện trách nhiệm bảo vệ trẻ em trong trường học, phòng ngừa bạo lực học đường và tai nạn thương tích.
• Bộ Công an: Đẩy mạnh điều tra, xử lý các đối tượng xâm hại trẻ em, đặc biệt là trên môi trường mạng và hành vi mua bán trẻ sơ sinh.

Căn cứ pháp lý vững chắc từ Luật Trẻ em

Mọi hoạt động bảo vệ trẻ em đều được thực hiện dựa trên nền tảng của Luật Trẻ em 2016. Văn bản này đã quy định rõ 25 quyền của trẻ em và các cấp độ bảo vệ trẻ em từ phòng ngừa, hỗ trợ đến can thiệp.

Việc Thủ tướng ban hành Chỉ thị vào thời điểm tháng 05/2020 chính là sự cụ thể hóa các quy định của Luật vào thực tiễn, nhằm tạo ra một lá chắn vững chắc hơn cho thế hệ tương lai của đất nước. Người dân và các tổ chức xã hội cần tích cực giám sát, phản ánh kịp thời các hành vi vi phạm đến Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111 để cùng chung tay bảo vệ các em.