Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội vừa chính thức công bố phương án tuyển sinh vào lớp 10 năm học 2018-2019. Theo đó, kỳ thi năm nay về cơ bản vẫn giữ được sự ổn định như các năm trước. Tuy nhiên, một "cơn lốc" đổi mới đang cận kề khi từ năm 2019, Hà Nội sẽ chính thức áp dụng bài thi tổ hợp, đánh dấu bước ngoặt lớn nhất trong lịch sử tuyển sinh của Thủ đô.

Việc thay đổi phương thức tuyển sinh không chỉ là câu chuyện của những con số hay môn thi, mà là cả một quá trình điều chỉnh chính sách giáo dục nhằm hướng tới sự toàn diện, tránh học lệch. Hãy cùng nhìn lại hành trình đầy biến động này qua các mốc thời gian quan trọng.

Giai đoạn trước năm 2006: Áp lực nhân đôi với hai kỳ thi liên tiếp

Trong ký ức của nhiều thế hệ học sinh Hà Nội trước năm 2006, mùa hè luôn gắn liền với sự căng thẳng tột độ khi phải đối mặt với hai kỳ thi lớn chỉ trong vòng một tháng: Thi tốt nghiệp Trung học cơ sở (THCS) và Thi tuyển sinh vào lớp 10.

Thời điểm đó, kỳ thi tốt nghiệp THCS là bắt buộc để học sinh có tấm bằng hoàn thành chương trình cơ sở. Theo các quy định cũ, điển hình như năm 2005, thí sinh phải thi tới 04 môn tốt nghiệp bao gồm: Văn - Tiếng Việt, Toán, Sinh học và Ngoại ngữ. Đối với những trường hợp không học đủ 04 năm ngoại ngữ, môn Hóa học sẽ được chọn làm môn thay thế.

Ngay sau khi vượt qua kỳ thi tốt nghiệp, cuộc đua thực sự mới bắt đầu với kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10. Thí sinh sẽ dự thi 02 môn nòng cốt là Toán và Văn - Tiếng Việt để lấy điểm xét tuyển vào các trường THPT công lập. Sự chồng chéo và áp lực thi cử liên miên đã đặt ra yêu cầu cấp thiết về một cuộc cải cách mạnh mẽ.

Bước ngoặt từ Luật Giáo dục 2005: Bỏ thi tốt nghiệp, kết hợp xét tuyển

Ngày 01/01/2006, Luật Giáo dục 2005 chính thức có hiệu lực, mang đến một luồng gió mới cho hệ thống giáo dục quốc dân. Một trong những thay đổi quan trọng nhất là việc bãi bỏ kỳ thi tốt nghiệp THCS. Thay vào đó, học sinh lớp 9 sẽ được xét công nhận tốt nghiệp dựa trên kết quả học tập và rèn luyện.

Cụ thể hóa chủ trương này, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành Quyết định 12/2006/QĐ-BGDĐT, cho phép các địa phương linh hoạt lựa chọn 03 phương thức tuyển sinh vào lớp 10: Xét tuyển, Thi tuyển hoặc Kết hợp thi tuyển với xét tuyển.

Hà Nội đã nhanh chóng lựa chọn phương thức Kết hợp thi tuyển với xét tuyển và duy trì ổn định trong suốt hơn một thập kỷ (từ 2006 đến 2018). Công thức tính điểm dự tuyển thời kỳ này được xác định như sau:

Điểm dự tuyển = Điểm THCS + Điểm thi (Toán + Ngữ văn) x 2 + Điểm cộng thêm (nếu có)

Trong đó, điểm THCS là tổng điểm tính theo kết quả rèn luyện và học tập của 4 năm học cấp THCS. Cách làm này giúp đánh giá học sinh một cách toàn diện hơn, không chỉ dựa vào một bài thi duy nhất mà còn ghi nhận nỗ lực trong suốt quá trình học tập.

Năm 2019: Cuộc cách mạng bài thi tổ hợp và mục tiêu chống học lệch

Dù phương án tuyển sinh năm 2018 vẫn giữ ổn định, nhưng Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội đã sớm "phát tín hiệu" về một sự thay đổi căn bản từ năm 2019. Theo phương án mới, bên cạnh hai môn Toán và Ngữ văn, thí sinh sẽ phải thực hiện thêm bài thi thứ ba là bài thi tổ hợp.

Bài thi tổ hợp này sẽ bao gồm Ngoại ngữ và các môn học khác như Vật lý, Lịch sử, Giáo dục công dân hoặc Địa lý, Hóa học, Sinh học. Việc lựa chọn tổ hợp môn thi cụ thể sẽ được công bố sát kỳ thi (thường vào tháng 3 hàng năm) nhằm đảm bảo học sinh học đều tất cả các môn trong chương trình.

Sự thay đổi này ngay lập tức vấp phải nhiều luồng ý kiến trái chiều. Phụ huynh và học sinh lo ngại áp lực sẽ tăng lên gấp bội khi số lượng môn thi thực tế có thể lên tới 6 môn. Tuy nhiên, về phía cơ quan quản lý, đây là giải pháp cần thiết để khắc phục tình trạng học sinh chỉ tập trung vào các môn thi chính mà lơ là các môn học khác, gây ra sự thiếu hụt kiến thức nền tảng.

Nhìn lại lịch sử, có thể thấy tuyển sinh lớp 10 tại Hà Nội luôn là một trong những kỳ thi căng thẳng và thu hút sự quan tâm lớn nhất của dư luận. Mỗi lần thay đổi đều mang theo những kỳ vọng về một nền giáo dục thực chất và công bằng hơn cho mọi học sinh Thủ đô.

Hệ Thống Pháp Luật