Trong nỗ lực tinh gọn bộ máy nhưng vẫn đảm bảo hiệu quả quản lý tại các đô thị đặc biệt, Chính phủ đã ban hành quy định mới về cơ cấu lãnh đạo các cơ quan chuyên môn cấp tỉnh. Điểm nhấn đáng chú ý nhất chính là việc nới lỏng quy định về số lượng cấp phó tại hai đầu tàu kinh tế là Thủ đô Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh.

Thay đổi căn bản từ Nghị định 107/2020/NĐ-CP

Trước đây, theo quy định tại Nghị định 24/2014/NĐ-CP, số lượng Phó Giám đốc Sở tại các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương bị khống chế khá chặt chẽ. Cụ thể, các tỉnh thông thường không quá 03 người, riêng Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh không quá 04 người.

Tuy nhiên, bối cảnh quản lý thực tế tại các siêu đô thị cho thấy khối lượng công việc khổng lồ đòi hỏi một cơ cấu lãnh đạo linh hoạt hơn. Chính vì vậy, Nghị định 107/2020/NĐ-CP (có hiệu lực từ ngày 25/11/2020) đã sửa đổi khoản 2 Điều 6 Nghị định 24/2014/NĐ-CP với những điều chỉnh mang tính đột phá.

Cơ chế tính bình quân và con số "đặc cách" cho hai đô thị lớn

Theo quy định mới tại khoản 4 Điều 1 Nghị định 107/2020/NĐ-CP, số lượng Phó Giám đốc Sở được xác định dựa trên nguyên tắc bình quân. Cụ thể:

• Nguyên tắc chung: Bình quân mỗi Sở có 03 Phó Giám đốc.
• Thẩm quyền quyết định: Căn cứ vào tổng số lượng Phó Giám đốc tính theo bình quân, UBND cấp tỉnh sẽ quyết định số lượng cụ thể cho từng Sở sao cho phù hợp với đặc thù công việc.
• Ưu tiên đặc biệt: Riêng đối với TP. Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh, ngoài tổng số lượng Phó Giám đốc tính theo mức bình quân nêu trên, mỗi thành phố còn được tăng thêm không quá 10 Phó Giám đốc.

Quy định này tạo ra dư địa lớn để hai thành phố chủ động bố trí nhân sự lãnh đạo cho các Sở ngành trọng điểm, có khối lượng công việc phức tạp như Sở Giao thông vận tải, Sở Xây dựng hay Sở Tài nguyên và Môi trường.

Vai trò và trách nhiệm của Phó Giám đốc Sở

Dù số lượng có thể tăng lên, nhưng vai trò và trách nhiệm của chức danh này vẫn được quy định rất chặt chẽ để đảm bảo tính kỷ cương. Phó Giám đốc Sở là người giúp Giám đốc Sở thực hiện một hoặc một số nhiệm vụ cụ thể do Giám đốc Sở phân công và chịu trách nhiệm trước Giám đốc Sở cũng như trước pháp luật về kết quả thực hiện nhiệm vụ đó.

"Khi Giám đốc Sở vắng mặt, một Phó Giám đốc được Giám đốc Sở ủy nhiệm điều hành các hoạt động của Sở. Phó Giám đốc Sở không kiêm nhiệm người đứng đầu tổ chức, đơn vị thuộc và trực thuộc Sở, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác."

Việc bổ nhiệm các vị trí tăng thêm này sẽ do Chủ tịch UBND cấp tỉnh quyết định dựa trên đề nghị của Giám đốc Sở và thẩm định của Sở Nội vụ, đảm bảo đúng quy trình, tiêu chuẩn cán bộ theo quy định của Đảng và Nhà nước.

Ý nghĩa của việc điều chỉnh trong bối cảnh năm 2020

Việc ban hành Nghị định 107/2020/NĐ-CP vào ngày 14/9/2020 và chính thức áp dụng từ cuối tháng 11/2020 là một bước đi chiến lược. Nó không chỉ giải quyết bài toán thiếu hụt lãnh đạo quản lý tại các đô thị lớn mà còn đi kèm với chủ trương không sáp nhập, hợp nhất các Sở ngành một cách máy móc, giúp ổn định tâm lý cán bộ và duy trì hiệu lực quản lý nhà nước xuyên suốt.

Với cơ chế mới này, Hà Nội và TP.HCM sẽ có thêm nguồn lực lãnh đạo để tập trung giải quyết các vấn đề dân sinh bức thiết, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội trong giai đoạn mới.