Trong bối cảnh đẩy mạnh xã hội hóa giáo dục, hình thức đầu tư theo phương thức đối tác công tư (PPP) đang trở thành hướng đi chiến lược để hiện đại hóa cơ sở hạ tầng trường học. Tuy nhiên, để một dự án được phê duyệt và triển khai, việc chứng minh hiệu quả kinh tế - xã hội là yêu cầu bắt buộc và khắt khe nhất. Mới đây, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành Thông tư 35/2026/TT-BGDĐT, quy định chi tiết các tiêu chí này, có hiệu lực từ ngày 06/6/2026.

Bộ 3 chỉ tiêu tài chính cốt lõi trong đánh giá dự án

Theo quy định tại Điều 4 Thông tư 35/2026/TT-BGDĐT, hiệu quả kinh tế - xã hội của dự án giáo dục không còn được đánh giá cảm tính mà phải dựa trên các con số định lượng cụ thể. Đơn vị chuẩn bị dự án phải tính toán dựa trên 3 chỉ tiêu chính:

• Giá trị hiện tại ròng kinh tế (ENPV): Phản ánh tổng lợi ích ròng của dự án được quy về thời điểm hiện tại.
• Tỷ số lợi ích trên chi phí về kinh tế (BCR): Cho thấy mỗi đồng chi phí bỏ ra sẽ thu về bao nhiêu đồng lợi ích cho xã hội.
• Tỷ suất nội hoàn kinh tế (EIRR): Chỉ số phản ánh khả năng sinh lời về mặt kinh tế của dự án đối với cộng đồng.

Việc tính toán các chỉ tiêu này không được thực hiện tùy tiện mà phải tuân thủ nghiêm ngặt các biểu mẫu quy định tại Nghị định 243/2025/NĐ-CP (cụ thể là Phụ lục I và Phụ lục II). Điều này đảm bảo tính thống nhất và minh bạch trong việc thẩm định các dự án PPP trên toàn quốc.

Phân loại các nhóm lợi ích: Từ định lượng đến định tính

Điểm đặc biệt của dự án giáo dục là lợi ích mang lại thường khó đo lường hơn các dự án hạ tầng giao thông. Do đó, Thông tư 35/2026/TT-BGDĐT đã phân chia lợi ích thành 3 nhóm rõ rệt:

1. Nhóm lợi ích có thể quy đổi thành tiền

Đây là nhóm lợi ích trực tiếp nhất, bao gồm việc giảm chi phí vận hành nhờ công nghệ mới, tiết kiệm thời gian đi lại cho giáo viên, học sinh và đặc biệt là giảm chi phí y tế khi điều kiện học tập, sinh hoạt được cải thiện rõ rệt.

2. Nhóm lợi ích định lượng nhưng không định giá được

Nhóm này tập trung vào các chỉ số giáo dục cốt lõi như: tăng tỷ lệ trẻ đến trường, giảm tỷ lệ bỏ học, nâng cao kết quả học tập và khả năng thu hút đội ngũ giáo viên giỏi nhờ cơ sở vật chất hiện đại. Đây là những giá trị bền vững mà phương thức đầu tư PPP hướng tới.

3. Nhóm lợi ích định tính

Dù không thể đo bằng con số, nhưng các lợi ích như nâng cao dân trí, giảm tệ nạn xã hội, thúc đẩy bình đẳng giới và tạo cơ hội tiếp cận giáo dục cho các nhóm yếu thế lại là những tiêu chí quan trọng để các cơ quan có thẩm quyền xem xét phê duyệt dự án.

Trường hợp không đủ điều kiện xác định các yếu tố lợi ích có thể định lượng và quy đổi được thành tiền để tính toán các chỉ tiêu tài chính, đơn vị chuẩn bị dự án có thể đánh giá dựa trên các nhóm yếu tố định tính và định lượng còn lại để chứng minh tính cần thiết của dự án.

Lời khuyên cho các nhà đầu tư

Việc áp dụng Luật Đầu tư theo phương thức đối tác công tư 2020 và các văn bản hướng dẫn mới đòi hỏi nhà đầu tư phải có tầm nhìn dài hạn. Hiệu quả của một dự án PPP giáo dục không chỉ nằm ở lợi nhuận tài chính của doanh nghiệp mà còn ở giá trị thặng dư mang lại cho cộng đồng. Các đơn vị cần phối hợp chặt chẽ với các chuyên gia tư vấn để lập báo cáo nghiên cứu khả thi chuẩn xác, bám sát các mẫu biểu tại Điều 19 Nghị định 243/2025/NĐ-CP để tăng tỷ lệ thành công khi trình duyệt dự án.