Trong bối cảnh nền kinh tế đang chuyển mình mạnh mẽ và hội nhập sâu rộng, việc nắm vững các quy định pháp lý về đầu tư là yếu tố sống còn đối với mọi doanh nghiệp và nhà đầu tư. Một trong những bước ngoặt pháp lý quan trọng nhất, quyết định tính hợp pháp và khả năng triển khai của một dự án, chính là thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư. Vậy theo quy định mới nhất tại Luật Đầu tư 2025, những dự án nào sẽ rơi vào "tầm ngắm" bắt buộc phải có "tấm vé" này, và cơ quan nào có thẩm quyền quyết định vận mệnh của các dự án đó?

Các dự án đô thị hiện đại thường thuộc diện phải chấp thuận chủ trương đầu tư (ảnh minh họa)

Chấp thuận chủ trương đầu tư: Hiểu thế nào cho đúng và đủ?

Trước khi đi sâu vào danh mục dự án cụ thể, chúng ta cần làm rõ khái niệm cốt lõi này dưới góc độ pháp lý. Theo quy định tại khoản 1 Điều 3 Luật Đầu tư 2025, khái niệm này được định nghĩa cụ thể như sau:

"Chấp thuận chủ trương đầu tư là việc cơ quan nhà nước có thẩm quyền chấp thuận về mục tiêu, địa điểm, quy mô, tiến độ, thời hạn thực hiện dự án; nhà đầu tư hoặc hình thức lựa chọn nhà đầu tư và cơ chế, chính sách đặc biệt (nếu có) để thực hiện dự án đầu tư."

Có thể thấy, đây không chỉ là một thủ tục hành chính đơn thuần mà là sự xác nhận mang tính pháp lý cao nhất của Nhà nước về tính khả thi, sự phù hợp của dự án đối với quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội chung của địa phương và quốc gia. Việc đạt được sự chấp thuận này giúp nhà đầu tư vững tâm triển khai các bước tiếp theo như giao đất, cho thuê đất, xin giấy phép xây dựng và huy động vốn.

Danh mục dự án "buộc" phải qua cửa chấp thuận chủ trương đầu tư

Điều 24 Luật Đầu tư 2025 đã vạch ra một danh sách chi tiết các loại hình dự án phải thực hiện thủ tục này. Điểm mới đáng chú ý là sự phân loại chặt chẽ dựa trên quy mô tác động đến tài nguyên thiên nhiên, môi trường, an sinh xã hội và an ninh quốc phòng.

1. Nhóm dự án tác động lớn đến tài nguyên rừng và đất lúa

Pháp luật đặc biệt khắt khe với các dự án có yêu cầu chuyển mục đích sử dụng đất rừng hoặc đất lúa quy mô lớn nhằm bảo vệ lá phổi xanh và an ninh lương thực quốc gia. Cụ thể, các dự án sau đây bắt buộc phải được chấp thuận chủ trương:

• Dự án đầu tư có yêu cầu chuyển mục đích sử dụng đất rừng đặc dụng, rừng phòng hộ đầu nguồn, rừng phòng hộ biên giới từ 50 ha trở lên.
• Rừng phòng hộ chắn gió, chắn cát bay và rừng phòng hộ chắn sóng, lấn biển từ 500 ha trở lên.
• Rừng sản xuất từ 1.000 ha trở lên.
• Dự án đầu tư có yêu cầu chuyển mục đích sử dụng đất trồng hai vụ lúa nước trở lên trong năm với quy mô từ 500 ha trở lên.

2. Nhóm dự án ảnh hưởng sâu sắc đến dân cư và an sinh xã hội

Các dự án có quy mô di dân, tái định cư lớn đòi hỏi sự thẩm định kỹ lưỡng từ cơ quan trung ương đến địa phương để đảm bảo ổn định đời sống cho người dân:

• Dự án đầu tư có yêu cầu di dân tái định cư từ 10.000 người trở lên ở miền núi.
• Dự án đầu tư có yêu cầu di dân tái định cư từ 20.000 người trở lên ở các vùng khác.

Các cơ quan chức năng thảo luận về quy hoạch và chủ trương đầu tư dự án hạ tầng (ảnh minh họa)

3. Nhóm dự án hạ tầng chiến lược và dịch vụ đặc thù

Bên cạnh tài nguyên, các dự án hạ tầng kỹ thuật quy mô lớn hoặc các ngành nghề kinh doanh có điều kiện đặc biệt cũng nằm trong danh sách bắt buộc:

• Dự án đầu tư nhà máy điện hạt nhân.
• Dự án đầu tư có kinh doanh đặt cược, ca-si-nô (casino), trừ kinh doanh trò chơi điện tử có thưởng dành cho người nước ngoài.
• Dự án đầu tư xây dựng mới: bến cảng, khu bến cảng thuộc cảng biển đặc biệt, cảng biển loại I.
• Dự án đầu tư xây dựng mới: cảng hàng không, sân bay; đường cất hạ cánh; nhà ga hành khách cảng hàng không quốc tế; nhà ga hàng hóa có công suất từ 01 triệu tấn/năm trở lên.
• Dự án đầu tư mới kinh doanh vận chuyển hành khách bằng đường hàng không; dự án đầu tư chế biến dầu khí.
• Dự án đầu tư xây dựng và kinh doanh kết cấu hạ tầng khu công nghiệp, khu chế xuất, khu công nghệ số tập trung.
• Dự án đầu tư xây dựng và kinh doanh sân gôn (golf) (trừ một số trường hợp đặc biệt gắn liền với đấu giá đất).

4. Nhóm dự án liên quan đến đất đai, nhà ở và đô thị

Nhằm kiểm soát thị trường bất động sản và tránh tình trạng đầu tư dàn trải, thiếu quy hoạch, Luật quy định rõ:

• Dự án đầu tư xây dựng nhà ở (để bán, cho thuê, cho thuê mua), khu đô thị không phân biệt quy mô sử dụng đất hoặc quy mô dân số trong trường hợp nhà đầu tư có quyền sử dụng đất thông qua thỏa thuận nhận quyền hoặc đang có quyền sử dụng đất.
• Dự án đầu tư không phân biệt quy mô diện tích đất, dân số thuộc khu vực hạn chế phát triển hoặc nội đô lịch sử của đô thị loại đặc biệt.
• Dự án đầu tư mà nhà đầu tư có đề nghị Nhà nước giao đất, cho thuê đất không đấu giá quyền sử dụng đất, đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư; dự án có đề nghị chuyển mục đích sử dụng đất.

Ai có thẩm quyền "gật đầu" phê duyệt dự án của bạn?

Thẩm quyền chấp thuận chủ trương đầu tư được phân cấp vô cùng rõ rệt tại Điều 25 Luật Đầu tư 2025, tùy thuộc vào mức độ quan trọng, quy mô và tính chất nhạy cảm của từng dự án:

• Quốc hội: Chấp thuận chủ trương đầu tư đối với các dự án đầu tư có yêu cầu áp dụng cơ chế, chính sách đặc biệt, khác với quy định của luật, nghị quyết của Quốc hội.
• Thủ tướng Chính phủ: Chấp thuận chủ trương đầu tư đối với các dự án mang tính chiến lược quốc gia như nhà máy điện hạt nhân; dự án chuyển đổi đất rừng đặc dụng quy mô lớn; dự án casino, đặt cược; dự án của nhà đầu tư nước ngoài trong lĩnh vực viễn thông có hạ tầng mạng, trồng rừng, xuất bản, báo chí; hoặc dự án di dân tái định cư quy mô cực lớn (từ 20.000 người trở lên ở miền núi, từ 50.000 người trở lên ở vùng khác).
• Chủ tịch UBND cấp tỉnh: Đây là cấp thẩm quyền phổ biến nhất, giải quyết phần lớn các dự án đầu tư tại địa phương bao gồm dự án nhà ở, khu đô thị, sân gôn, hạ tầng khu công nghiệp, cảng biển loại I, cảng hàng không, và các dự án có đề nghị giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất.
• Ban quản lý khu công nghiệp, khu chế xuất, khu công nghệ cao, khu kinh tế: Chấp thuận chủ trương đầu tư đối với các dự án thực hiện tại các khu chức năng này nếu phù hợp với quy hoạch đã được phê duyệt.

Việc hiểu rõ dự án của mình thuộc diện nào và thuộc thẩm quyền phê duyệt của cơ quan nào sẽ giúp các nhà đầu tư chủ động xây dựng lộ trình pháp lý chuẩn xác, tiết kiệm tối đa thời gian và chi phí cơ hội. Trong kỷ nguyên đầu tư mới, sự minh bạch, chuyên nghiệp và tuân thủ pháp luật chính là chìa khóa vàng để mở ra thành công bền vững cho mọi dự án.