Nhằm chuẩn hóa quy trình phát triển năng lượng tái tạo, Bộ Công Thương đã ban hành Thông tư 02/2019/TT-BCT. Một trong những điểm đáng chú ý nhất là việc giới hạn diện tích đất sử dụng tạm thời không quá 0,3 ha/MW, buộc các nhà đầu tư phải tính toán kỹ lưỡng phương án sử dụng quỹ đất hiệu quả.

Trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh chuyển dịch năng lượng, các dự án điện gió ngày càng khẳng định vai trò quan trọng. Tuy nhiên, việc quản lý quỹ đất cho các công trình này luôn là bài toán khó. Để giải quyết vấn đề này, Thông tư 02/2019/TT-BCT đã đưa ra những khung pháp lý chi tiết, có hiệu lực từ ngày 28/02/2019.

Suất sử dụng đất: Con số định hình quy mô dự án

Theo quy định tại Điều 12 Thông tư 02/2019/TT-BCT, diện tích đất sử dụng cho dự án điện gió phải được tính toán dựa trên quy mô công suất công trình. Cụ thể, pháp luật phân định rõ hai loại hình sử dụng đất:

• Suất sử dụng đất có thời hạn: Không được vượt quá 0,35 ha/MW. Đây là phần diện tích phục vụ cho các công trình vĩnh cửu như móng trụ tua bin, trạm biến áp và các công trình phụ trợ cố định.
• Diện tích sử dụng đất tạm thời: Giới hạn tối đa là 0,3 ha/MW. Phần đất này thường được dùng để làm đường giao thông tạm phục vụ thi công, bãi tập kết vật tư, thiết bị.

Khoản 2 Điều 12 Thông tư 02/2019/TT-BCT quy định: "Diện tích đất sử dụng đất cho dự án điện gió phải phù hợp với quy mô công suất công trình. Suất sử dụng đất có thời hạn của dự án điện gió không quá không phẩy ba lăm (0,35) ha/MW. Diện tích sử dụng đất tạm thời của dự án điện gió không quá không phẩy ba (0,3 ha/MW)."

Ưu tiên quỹ đất "khó" và trách nhiệm phục hồi hiện trạng

Một điểm tiến bộ trong chính sách là việc định hướng vị trí xây dựng. Tại Điều 13 Thông tư 02/2019/TT-BCT, Bộ Công Thương nhấn mạnh việc ưu tiên phát triển điện gió tại các khu vực đất khô cằn, sỏi đá, hoặc những nơi ít có giá trị sản xuất nông nghiệp, nuôi trồng thủy sản. Điều này giúp tối ưu hóa nguồn lực đất đai, tránh xung đột với an ninh lương thực.

Đặc biệt, trách nhiệm của chủ đầu tư sau khi hoàn thành thi công là rất lớn. Sau khi công trình đi vào vận hành, toàn bộ diện tích đất chiếm dụng tạm thời phải được phục hồi nguyên trạng và bàn giao lại cho chính quyền địa phương quản lý. Quy định này nhằm ngăn chặn tình trạng lãng phí đất đai hoặc làm biến dạng địa hình sau xây dựng.

Tiêu chuẩn an toàn: Khoảng cách 300m và thẩm mỹ công trình

Để đảm bảo an toàn cho đời sống dân sinh, các cột tháp điện gió phải giữ khoảng cách tối thiểu 300m đối với khu dân cư. Đây là khoảng cách an toàn cần thiết để giảm thiểu tác động từ tiếng ồn và các rủi ro kỹ thuật có thể xảy ra.

Bên cạnh đó, yếu tố thẩm mỹ và cảnh quan cũng được đề cập. Các tua bin và cột tháp phải được sơn màu sáng, không phản quang để tránh gây lóa mắt cho người tham gia giao thông hoặc ảnh hưởng đến quan sát hàng không. Việc sử dụng thiết bị đã qua sử dụng cũng bị kiểm soát chặt chẽ: nếu thiết bị có thời hạn xuất xưởng quá 5 năm, chủ đầu tư phải báo cáo Bộ Công Thương để phối hợp kiểm tra.

Có thể thấy, Thông tư 02/2019/TT-BCT không chỉ là "thước đo" về kỹ thuật mà còn là công cụ quản lý nhà nước hữu hiệu, đảm bảo sự phát triển bền vững của ngành năng lượng sạch tại Việt Nam trong giai đoạn mới.

Hậu Nguyễn