Trong nỗ lực đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính và chuyển đổi số quốc gia, Chính phủ đã ban hành Nghị định 216/2026/NĐ-CP ngày 18/06/2026 quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Lý lịch tư pháp 2009. Một trong những điểm nhấn quan trọng nhất của Nghị định này, có hiệu lực thi hành từ ngày 01/07/2026, là quy định cấm các cơ quan, tổ chức yêu cầu người dân nộp lại Phiếu lý lịch tư pháp khi thông tin đó đã có sẵn và được kết nối, chia sẻ trong hệ thống cơ sở dữ liệu.

Bước ngoặt xóa bỏ "gánh nặng" thủ tục hành chính cho người dân

Từ trước đến nay, việc xin cấp Phiếu lý lịch tư pháp luôn là một trong những thủ tục hành chính tốn nhiều thời gian và công sức của người dân. Mỗi khi làm hồ sơ xin việc, đăng ký hành nghề, hay thực hiện các thủ tục pháp lý khác, người dân lại phải xếp hàng tại Sở Tư pháp hoặc thực hiện trực tuyến nhưng vẫn phải chờ đợi nhiều ngày để nhận kết quả bản giấy.

Tuy nhiên, kể từ ngày 01/07/2026, quy định mới tại Điều 6 Nghị định 216/2026/NĐ-CP sẽ chính thức chấm dứt tình trạng này. Cụ thể, pháp luật quy định rõ:

Cơ quan, tổ chức không được yêu cầu cung cấp lại thông tin lý lịch tư pháp khi thông tin đó đã có trong cơ sở dữ liệu lý lịch tư pháp và đã được kết nối, chia sẻ.

Điều này đồng nghĩa với việc, nếu một cơ quan nhà nước hoặc tổ chức có thẩm quyền cần thông tin lý lịch tư pháp của công dân để giải quyết thủ tục hành chính, họ phải tự mình khai thác, truy vấn từ Cơ sở dữ liệu lý lịch tư pháp quốc gia đã được liên thông, thay vì bắt người dân phải đi xin và nộp lại Phiếu lý lịch tư pháp.

Cán bộ công chức thực hiện tra cứu thông tin lý lịch tư pháp trực tiếp trên hệ thống liên thông (ảnh minh họa)

Cơ sở dữ liệu lý lịch tư pháp được xây dựng tập trung, theo nguyên tắc mở

Để hiện thực hóa quy định đột phá trên, Nghị định 216/2026/NĐ-CP giao Bộ Công an chủ trì tổ chức thực hiện việc xây dựng, quản lý, vận hành, bảo vệ và lưu trữ cơ sở dữ liệu lý lịch tư pháp tập trung trên toàn quốc. Hệ thống được thiết kế theo nguyên tắc mở, bảo đảm khả năng kết nối, chia sẻ và khai thác hiệu quả, phù hợp với Khung kiến trúc tổng thể quốc gia số và Khung kiến trúc dữ liệu quốc gia.

Theo quy định, Cơ sở dữ liệu lý lịch tư pháp sẽ bao gồm 3 nhóm thông tin cốt lõi:

• Thông tin cá nhân: Được lập theo quy định của Luật Lý lịch tư pháp 2009. Trong đó, số định danh cá nhân (hoặc số hộ chiếu đối với người không có số định danh) được sử dụng làm thông tin gốc để kết nối, đối soát và đồng bộ với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư.
• Thông tin về án tích: Tình trạng thi hành án và thông tin xóa án tích của cá nhân.
• Thông tin về việc cấm đảm nhiệm chức vụ: Quyết định cấm cá nhân đảm nhiệm chức vụ, thành lập hoặc quản lý doanh nghiệp, hợp tác xã.

Đặc biệt, để bảo đảm tính minh bạch và an toàn thông tin, mọi bản ghi dữ liệu trong hệ thống đều được lưu vết truy cập, chỉnh sửa, cập nhật. Hệ thống ghi nhận rõ ràng lịch sử thay đổi bao gồm thời gian, nội dung và chủ thể thực hiện, giúp dễ dàng truy vết nguồn gốc dữ liệu khi cần thiết.

Các phương thức kết nối và chia sẻ dữ liệu tự động

Việc kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa cơ sở dữ liệu lý lịch tư pháp và các cơ sở dữ liệu chuyên ngành của các bộ, ngành là hoạt động bắt buộc. Nghị định 216/2026/NĐ-CP quy định rõ 3 phương thức kết nối chính:

1. Kết nối thông qua Nền tảng chia sẻ, điều phối dữ liệu quốc gia (NDOP) và các điểm kết nối bảo mật theo quy định.
2. Khai thác, truy vấn dữ liệu thông qua giao diện lập trình ứng dụng (API) theo tiêu chuẩn, quy trình thống nhất do Bộ Công an và các bộ, ngành liên quan ban hành.
3. Đồng bộ dữ liệu tự động giữa hệ thống thông tin của Bộ Tư pháp, Bộ Quốc phòng, các ngành có liên quan với cơ sở dữ liệu lý lịch tư pháp.

Dữ liệu lý lịch tư pháp được chia sẻ dưới dạng thông điệp dữ liệu điện tử có giá trị pháp lý tương đương văn bản giấy theo quy định của pháp luật về giao dịch điện tử. Thời gian thực hiện chia sẻ, đồng bộ dữ liệu được siết chặt, không quá 01 ngày làm việc kể từ khi thông tin được cập nhật vào cơ sở dữ liệu chuyên ngành.

Trường hợp nào cơ quan nhà nước được yêu cầu bổ sung thông tin?

Mặc dù quy định cấm yêu cầu nộp lại Phiếu lý lịch tư pháp khi đã có dữ liệu, tuy nhiên để bảo đảm tính chính xác tuyệt đối trong các vụ việc đặc thù, Nghị định 216/2026/NĐ-CP vẫn mở ra một hành lang an toàn.

Trong trường hợp cần xác minh, thẩm tra tính chính xác của thông tin hoặc khi thông tin khai thác được từ hệ thống chưa đầy đủ, chưa chính xác, cơ quan có thẩm quyền vẫn được phép yêu cầu công dân cung cấp bổ sung thông tin, tài liệu theo quy định của pháp luật. Điều này giúp cân bằng giữa mục tiêu đơn giản hóa thủ tục hành chính và yêu cầu bảo đảm an ninh, an toàn pháp lý.

Tóm lại, quy định mới tại Nghị định 216/2026/NĐ-CP là một bước tiến dài trong tiến trình xây dựng Chính phủ số tại Việt Nam. Việc liên thông dữ liệu không chỉ giúp giảm thiểu chi phí, thời gian cho người dân mà còn nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, hướng tới một nền hành chính công khai, minh bạch và hiện đại từ nửa sau năm 2026.