Trong bối cảnh cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư đang diễn ra mạnh mẽ, việc chuẩn bị một đội ngũ nhân lực chất lượng cao là yếu tố sống còn đối với sự phát triển kinh tế - xã hội của Việt Nam. Mới đây, Thủ tướng Chính phủ đã ký ban hành Quyết định 1002/QĐ-TTg phê duyệt Đề án đào tạo nguồn nhân lực phục vụ phát triển công nghệ cao giai đoạn 2025-2035.

Tham vọng đưa STEM trở thành trụ cột giáo dục đại học

Một trong những mục tiêu táo bạo nhất của Đề án là nâng tỷ lệ người theo học các ngành STEM (Khoa học, Công nghệ, Kỹ thuật và Toán học) đạt mức 35% ở mỗi trình độ đào tạo vào năm 2030. Đây không chỉ là con số thống kê đơn thuần mà là một sự chuyển dịch cơ cấu đào tạo mạnh mẽ nhằm đáp ứng nhu cầu của thị trường lao động tương lai.

Theo quy định tại Luật Giáo dục đại học 2012 và các văn bản hướng dẫn, việc mở rộng quy mô đào tạo phải đi đôi với đảm bảo chất lượng. Đề án 1002 nhấn mạnh:

• Ít nhất 2,5% người học thuộc các ngành khoa học cơ bản.
• 18% người học thuộc các ngành liên quan đến công nghệ số.
• Đặc biệt, mục tiêu có 20% nữ giới tham gia các chương trình đào tạo STEM nhằm xóa bỏ rào cản giới trong kỹ thuật.

Trí tuệ nhân tạo (AI) và Công nghệ sinh học: Những mũi nhọn chiến lược

Không dàn trải nguồn lực, Chính phủ xác định rõ các lĩnh vực ưu tiên hàng đầu. Mỗi năm, Việt Nam đặt mục tiêu có khoảng 80.000 người tốt nghiệp các chương trình về CNTT và truyền thông. Trong đó, các lĩnh vực "thời thượng" như AI và công nghệ sinh học được giao chỉ tiêu cụ thể:

• Trí tuệ nhân tạo: 8.000 người tốt nghiệp chuyên sâu mỗi năm, với ít nhất 20% đạt trình độ sau đại học.
• Công nghệ sinh học và Y sinh: 5.000 người tốt nghiệp mỗi năm, phục vụ cho an ninh y tế và nông nghiệp công nghệ cao.

Chiến lược "trải thảm đỏ" đón nhân tài từ nước ngoài

Để đạt được những mục tiêu định lượng trên, Đề án 1002 đưa ra giải pháp đột phá về đội ngũ giảng dạy. Cụ thể, Việt Nam đặt mục tiêu tuyển dụng 2.000 tiến sĩ ngành STEM đang làm việc ở nước ngoài về nước làm giảng viên hoặc tham gia giảng dạy thỉnh giảng.

Việc này hoàn toàn phù hợp với tinh thần của Luật Giáo dục 2019 về việc thu hút, sử dụng và đãi ngộ đối với nhà giáo, đặc biệt là những người có trình độ cao. Bên cạnh đó, 30 nhóm nghiên cứu mạnh sẽ được công nhận để làm hạt nhân cho các hoạt động đổi mới sáng tạo quốc gia.

"Đào tạo nguồn nhân lực công nghệ cao không chỉ là nhiệm vụ của ngành giáo dục mà là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị nhằm hiện thực hóa khát vọng phát triển đất nước nhanh và bền vững."

Với lộ trình rõ ràng từ nay đến năm 2030, Đề án 1002 được kỳ vọng sẽ tạo ra một thế hệ trí thức mới, đủ sức đưa Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu, đặc biệt là trong các ngành công nghiệp bán dẫn và kinh tế số.