Chính phủ vừa ban hành Nghị định 254/2025/NĐ-CP quy định về quản lý, thanh toán, quyết toán dự án sử dụng vốn đầu tư công, thay thế cho Nghị định 99/2021/NĐ-CP. Đây được xem là một bước đi quyết liệt nhằm tháo gỡ các nút thắt trong giải ngân vốn đầu tư công, tạo động lực cho tăng trưởng kinh tế.

1. Rút ngắn thời gian thanh toán khối lượng hoàn thành: Chỉ còn 02 ngày

Một trong những thay đổi mang tính đột phá nhất chính là việc rút ngắn thời gian thực hiện thanh toán vốn. Theo quy định tại khoản 5 Điều 20 Nghị định 254/2025/NĐ-CP, thời gian thanh toán vốn cho nhiệm vụ, dự án hiện nay chỉ còn trong vòng 02 ngày làm việc kể từ khi nhận đủ hồ sơ hợp lệ.

So với quy định cũ tại khoản 4 Điều 21 Nghị định 99/2021/NĐ-CP (tối đa 03 ngày làm việc), việc cắt giảm này dù nhỏ nhưng có ý nghĩa rất lớn trong việc đẩy nhanh dòng vốn ra thị trường. Đặc biệt, Nghị định mới cũng bãi bỏ hình thức "thanh toán trước, kiểm soát sau" đối với các khoản tạm ứng, thay vào đó quy định thời hạn giải ngân tạm ứng là 01 ngày làm việc.

2. Siết chặt thời gian nộp báo cáo quyết toán theo niên độ

Để tăng cường tính minh bạch và kịp thời trong quản lý tài chính, Điều 28 Nghị định 254/2025/NĐ-CP đã điều chỉnh thời hạn nộp báo cáo quyết toán niên độ. Cụ thể:

• Các Bộ, cơ quan Trung ương phải gửi báo cáo quyết toán về Bộ Tài chính trước ngày 05/7 năm sau (trước đây là 01/8).
• Cơ quan thanh toán cấp Trung ương tổng hợp số liệu báo cáo Bộ Tài chính trước ngày 01/6 năm sau (trước đây là 15/7).

3. Đẩy nhanh tiến độ thẩm tra quyết toán dự án nhóm B và C

Đối với các dự án hoàn thành, thời gian thẩm tra quyết toán cũng được rút ngắn đáng kể để sớm đưa công trình vào sử dụng và tất toán tài chính. Theo Điều 46 Nghị định 254/2025/NĐ-CP, thời gian tối đa được quy định như sau:

• Dự án nhóm B: 05 tháng (tăng thêm 01 tháng so với quy định cũ để đảm bảo chất lượng thẩm tra).
• Dự án nhóm C: 04 tháng (tăng thêm 01 tháng so với quy định cũ).

Lưu ý: Mặc dù thời gian có sự điều chỉnh tăng nhẹ ở một số khâu để phù hợp với thực tế khối lượng công việc, nhưng tổng thể quy trình được tối ưu hóa để tránh tình trạng dự án đắp chiếu chờ quyết toán.

4. Thay đổi cơ chế kiểm soát vốn cho dự án đầu tư công bí mật

Nghị định mới đã làm rõ hơn thẩm quyền và quy trình đối với các dự án đặc thù. Tại khoản 3 Điều 4 Nghị định 254/2025/NĐ-CP quy định:

3. Cơ quan do Bộ Quốc phòng, Bộ Công an ủy quyền làm nhiệm vụ kiểm soát, giải ngân vốn cho nhiệm vụ, dự án đầu tư công bí mật nhà nước của Bộ Quốc phòng, Bộ Công an. Bộ Quốc phòng, Bộ Công an thông báo cho Bộ Tài chính về việc ủy quyền.

Điểm mới ở đây là việc phân cấp rõ ràng cho cơ quan được ủy quyền, thay vì quy định chung chung như trước, giúp tăng tính chủ động và bảo mật cho các dự án an ninh, quốc phòng.

5. Đơn giản hóa tối đa hồ sơ thanh toán vốn

Nhằm giảm bớt gánh nặng thủ tục hành chính cho chủ đầu tư, điểm a khoản 3 Điều 8 Nghị định 254/2025/NĐ-CP đã lược bỏ một số loại giấy tờ không cần thiết trong hồ sơ thanh toán. Hiện nay, hồ sơ chỉ bao gồm:

• Giấy đề nghị thanh toán vốn (Mẫu số 04.a/TT).
• Giấy rút vốn (Mẫu số 05.a/TT).
• Giấy đề nghị thu hồi vốn tạm ứng (nếu có).
• Bảng xác định giá trị khối lượng công việc hoàn thành (Mẫu số 03.a/TT).

Việc loại bỏ các bảng xác định khối lượng phát sinh ngoài hợp đồng ban đầu trong hồ sơ thanh toán định kỳ giúp rút ngắn thời gian chuẩn bị và xét duyệt hồ sơ tại Kho bạc Nhà nước.

Tóm lại, Nghị định 254/2025/NĐ-CP (có hiệu lực từ ngày 26/9/2025) là một nỗ lực lớn của Chính phủ trong việc cải cách thủ tục hành chính, tạo hành lang pháp lý thông thoáng nhưng vẫn chặt chẽ để quản lý hiệu quả nguồn lực đầu tư công của quốc gia.