Khái niệm "Đồng tác giả" chính thức được luật hóa

Trong suốt một thời gian dài, các quy định về đồng tác giả trong Luật Sở hữu trí tuệ 2005 còn khá mờ nhạt và thiếu sự giải thích cụ thể. Điều này dẫn đến không ít tranh chấp trong thực tế khi xác định ai là người thực sự có quyền đối với tác phẩm chung.

Nhận diện được bất cập này, Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi 2022 đã bổ sung Điều 12a để làm rõ khái niệm tác giả và đồng tác giả.

Ai được công nhận là đồng tác giả?

Theo quy định mới, không phải bất kỳ ai tham gia vào quá trình tạo ra tác phẩm cũng được coi là tác giả. Pháp luật nhấn mạnh vào yếu tố "trực tiếp sáng tạo". Cụ thể:

1. Tác giả là người trực tiếp sáng tạo tác phẩm. Trường hợp có từ hai người trở lên cùng trực tiếp sáng tạo tác phẩm với chủ ý là sự đóng góp của họ được kết hợp thành một tổng thể hoàn chỉnh thì những người đó là các đồng tác giả.

Như vậy, để trở thành đồng tác giả, cần hội đủ hai điều kiện: cùng trực tiếp sáng tạo và có chủ ý kết hợp các đóng góp thành một chỉnh thể. Điều này loại trừ những người chỉ đóng vai trò hỗ trợ kỹ thuật hoặc hậu cần.

Những đối tượng "không phải" là đồng tác giả

Một điểm mới đáng chú ý tại khoản 2 Điều 12a là việc loại trừ các vai trò gián tiếp. Nếu bạn chỉ là người góp ý kiến, cung cấp tư liệu hoặc hỗ trợ về mặt kinh phí, thiết bị mà không trực tiếp tham gia vào khâu sáng tạo nội dung, bạn sẽ không được công nhận là đồng tác giả.

Quy định này giúp phân định rõ ràng giữa người sáng tạo và người hỗ trợ, từ đó hạn chế các yêu sách về quyền tác giả không chính đáng thường gặp trong các dự án nghệ thuật hoặc nghiên cứu khoa học.

Quyền lợi và nghĩa vụ của các đồng tác giả

Việc thực hiện quyền nhân thân và quyền tài sản đối với tác phẩm chung không phải là chuyện của riêng ai. Khoản 3 Điều 12a quy định rõ:

3. Việc thực hiện quyền nhân thân và quyền tài sản đối với tác phẩm có đồng tác giả phải có sự thỏa thuận của các đồng tác giả, trừ trường hợp tác phẩm có phần riêng biệt có thể tách ra sử dụng độc lập mà không làm phương hại đến phần của các đồng tác giả khác hoặc luật khác có quy định khác.

Điều này có nghĩa là, trừ khi các phần đóng góp có thể tách rời hoàn toàn, mọi quyết định liên quan đến việc công bố, chuyển nhượng hay khai thác tác phẩm đều cần có sự đồng thuận của tất cả các bên liên quan.

Quy định này chính thức có hiệu lực từ ngày 01/01/2023, đánh dấu một bước tiến quan trọng trong việc hoàn thiện khung pháp lý về sở hữu trí tuệ tại Việt Nam, giúp các nghệ sĩ, nhà khoa học yên tâm hơn trong quá trình hợp tác sáng tạo.