Trong bối cảnh các quy định về bảo vệ môi trường ngày càng được siết chặt, việc thực hiện quan trắc môi trường định kỳ không chỉ là trách nhiệm xã hội mà còn là nghĩa vụ pháp lý bắt buộc đối với nhiều loại hình doanh nghiệp. Tuy nhiên, không ít đơn vị vẫn còn lúng túng trong việc xác định mình có thuộc đối tượng phải thực hiện hay không và tần suất thực hiện như thế nào cho đúng quy định hiện hành.

Hiểu đúng về quan trắc môi trường theo quy định mới

Theo quy định tại khoản 25 Điều 3 Luật Bảo vệ môi trường 2020, quan trắc môi trường được định nghĩa là:

"Việc theo dõi liên tục, định kỳ, đột xuất, có hệ thống về thành phần môi trường, các nhân tố tác động đến môi trường, chất thải nhằm cung cấp thông tin đánh giá hiện trạng môi trường, diễn biến chất lượng môi trường và tác động xấu đến môi trường."

Việc quan trắc này đóng vai trò như một "hệ thống cảnh báo sớm", giúp doanh nghiệp kiểm soát được lượng phát thải, từ đó có những điều chỉnh kịp thời trong quy trình sản xuất để đảm bảo không gây ô nhiễm môi trường xung quanh.

Những đối tượng nào "không thể ngó lơ" việc quan trắc định kỳ?

Căn cứ vào Điều 111 và Điều 112 Luật Bảo vệ môi trường 2020, các đối tượng sau đây bắt buộc phải thực hiện quan trắc môi trường định kỳ:

• Đối với quan trắc nước thải: Các khu sản xuất, kinh doanh, dịch vụ tập trung, cụm công nghiệp xả nước thải ra môi trường; các dự án đầu tư hoặc cơ sở sản xuất có lưu lượng xả nước thải lớn.
• Đối với quan trắc bụi và khí thải công nghiệp: Các dự án đầu tư, cơ sở sản xuất có lưu lượng xả thải lớn ra môi trường theo danh mục quy định.

Việc xác định lưu lượng xả thải "lớn" hay "nhỏ" để áp dụng nghĩa vụ quan trắc được quy định chi tiết tại các phụ lục của Nghị định 08/2022/NĐ-CP.

Tần suất thực hiện: Bao lâu doanh nghiệp cần báo cáo một lần?

Tần suất quan trắc không áp dụng cồng kềnh cho mọi doanh nghiệp mà được phân hóa dựa trên quy mô và tính chất hoạt động. Theo khoản 3 Điều 97 và khoản 4 Điều 98 Nghị định 08/2022/NĐ-CP:

• Đối với cơ sở hoạt động liên tục: Tần suất thường là 03 tháng/lần đối với các dự án phải thực hiện đánh giá tác động môi trường (ĐTM) và 06 tháng/lần đối với các trường hợp còn lại.
• Đối với cơ sở hoạt động theo thời vụ: Tần suất được tính dựa trên số tháng hoạt động thực tế trong năm, đảm bảo ít nhất 01 lần trong mỗi chu kỳ hoạt động.
• Các thông số đặc thù: Như Dioxin/Furan hoặc các hợp chất hữu cơ khó phân hủy, tần suất có thể giãn cách ra 01 năm/lần.

Doanh nghiệp cần lưu ý rằng, kết quả quan trắc phải được thực hiện bởi các đơn vị có đủ điều kiện năng lực theo quy định và phải được báo cáo lên cơ quan quản lý nhà nước về môi trường đúng thời hạn để tránh bị xử phạt hành chính.

Lời khuyên cho doanh nghiệp

Việc tuân thủ quan trắc môi trường định kỳ không nên được xem là một gánh nặng chi phí. Ngược lại, đây là cách tốt nhất để doanh nghiệp tự bảo vệ mình trước các rủi ro pháp lý và xây dựng hình ảnh thương hiệu bền vững. Hãy chủ động rà soát lại quy mô xả thải và đối chiếu với các quy định tại Luật Bảo vệ môi trường 2020 để đảm bảo đơn vị mình luôn đi đúng lộ trình xanh.