Hoạt động vay vốn nước ngoài đóng vai trò quan trọng trong việc bổ sung nguồn lực tài chính cho doanh nghiệp. Tuy nhiên, để đảm bảo an toàn tài chính quốc gia và quản lý ngoại hối hiệu quả, Ngân hàng Nhà nước đã ban hành những quy định khắt khe về điều kiện vay. Đặc biệt, đối với các khoản vay không được Chính phủ bảo lãnh, doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý các quy định tại Thông tư 08/2023/TT-NHNN.

Thỏa thuận vay nước ngoài: Những yêu cầu về hình thức và thời điểm

Theo quy định pháp luật, thỏa thuận vay nước ngoài không chỉ đơn thuần là một bản hợp đồng mà có thể là một tập hợp các văn bản ghi nhận cam kết giữa bên cho vay và bên đi vay. Nội dung cốt lõi của thỏa thuận này là việc chuyển giao tài sản hoặc tiền tệ với nghĩa vụ hoàn trả cả gốc và lãi.

Cụ thể, tại Điều 9 Thông tư 08/2023/TT-NHNN quy định rõ:

"1. Thỏa thuận vay nước ngoài là một hoặc tập hợp một số văn bản ghi nhận thỏa thuận giữa các bên, theo đó bên cho vay giao hoặc cam kết giao cho bên đi vay một khoản tiền hoặc tài sản... để sử dụng vào mục đích xác định trong một thời gian nhất định với nguyên tắc có hoàn trả cả gốc và lãi (nếu có thỏa thuận về lãi)."

Một điểm quan trọng mà các doanh nghiệp thường thắc mắc là thời điểm ký kết. Thông thường, thỏa thuận phải được ký trước hoặc vào ngày rút vốn. Tuy nhiên, đối với các khoản vay ngắn hạn, việc giải ngân chỉ được thực hiện sau khi các bên đã hoàn tất việc ký kết văn bản chính thức.

Đồng tiền vay và các trường hợp đặc biệt được dùng đồng Việt Nam

Nguyên tắc chung trong vay nợ quốc tế là sử dụng ngoại tệ. Tuy nhiên, pháp luật Việt Nam vẫn mở ra những hành lang pháp lý cho phép vay bằng đồng Việt Nam trong một số trường hợp đặc thù nhằm hỗ trợ các tổ chức tài chính vi mô hoặc doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI).

Căn cứ theo Điều 10 Thông tư 08/2023/TT-NHNN, khoản vay bằng đồng Việt Nam chỉ được chấp nhận khi:

• Bên đi vay là các tổ chức tài chính vi mô;
• Doanh nghiệp FDI vay từ nguồn lợi nhuận của chính nhà đầu tư nước ngoài đang góp vốn tại doanh nghiệp đó;
• Các trường hợp rút vốn và trả nợ bằng ngoại tệ nhưng nghĩa vụ nợ được xác định bằng đồng Việt Nam.

Trách nhiệm trong các giao dịch bảo đảm

Khi thực hiện vay vốn, việc thế chấp tài sản hoặc dùng các biện pháp bảo đảm là điều tất yếu. Tại Điều 11 Thông tư 08/2023/TT-NHNN, Ngân hàng Nhà nước nhấn mạnh quyền tự chủ và tự chịu trách nhiệm của doanh nghiệp. Theo đó, bên đi vay phải tự đảm bảo rằng các giao dịch bảo đảm này tuân thủ đúng quy định về dân sự và các luật chuyên ngành liên quan.

Việc nắm vững các quy định tại Thông tư 08/2023/TT-NHNN không chỉ giúp doanh nghiệp tránh được các rủi ro pháp lý mà còn tạo điều kiện thuận lợi trong việc tiếp cận nguồn vốn quốc tế một cách bền vững.