Từ ngày 01/11/2019, thị trường bảo hiểm Việt Nam chính thức bước vào một giai đoạn mới với sự ra đời của khung pháp lý dành riêng cho dịch vụ phụ trợ bảo hiểm. Đây là nội dung trọng tâm của Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kinh doanh bảo hiểm và Luật Sở hữu trí tuệ 2019. Việc luật hóa các hoạt động này không chỉ giúp minh bạch hóa thị trường mà còn mở ra cơ hội kinh doanh lớn cho nhiều tổ chức và cá nhân.

Chuyên gia tư vấn bảo hiểm đang trao đổi về các quy định mới năm 2019 (ảnh minh họa)

Dịch vụ phụ trợ bảo hiểm là gì?

Theo quy định mới nhất áp dụng từ cuối năm 2019, dịch vụ phụ trợ bảo hiểm được xác định là một bộ phận cấu thành không thể tách rời của hoạt động kinh doanh bảo hiểm. Các dịch vụ này do doanh nghiệp bảo hiểm, doanh nghiệp môi giới bảo hiểm và các tổ chức, cá nhân khác thực hiện nhằm mục đích sinh lợi.

Cụ thể, các loại hình dịch vụ phụ trợ bao gồm:

• Tư vấn bảo hiểm: Hoạt động cung cấp dịch vụ tư vấn về chương trình bảo hiểm, quản trị rủi ro bảo hiểm và đề phòng, hạn chế tổn thất.
• Đánh giá rủi ro bảo hiểm: Nhận diện, phân loại, đánh giá tính chất và mức độ rủi ro, quản trị rủi ro đối với đối tượng bảo hiểm.
• Tính toán bảo hiểm: Sử dụng phương pháp toán học, thống kê để tính phí bảo hiểm, dự phòng nghiệp vụ, giá trị phân chia dư thừa và các chỉ tiêu tài chính khác.
• Giám định tổn thất bảo hiểm: Xác định tình trạng, nguyên nhân, mức độ tổn thất làm căn cứ giải quyết bồi thường.
• Hỗ trợ giải quyết bồi thường bảo hiểm: Giúp bên mua bảo hiểm hoặc người thụ hưởng thực hiện các thủ tục đòi bồi thường.

Ai được phép cung cấp dịch vụ phụ trợ bảo hiểm?

Một trong những điểm tiến bộ nhất của Luật sửa đổi 2019 là việc mở rộng đối tượng cung cấp dịch vụ. Không còn bó hẹp trong các doanh nghiệp bảo hiểm, giờ đây các tổ chức có tư cách pháp nhân và thậm chí là cá nhân cũng có thể tham gia vào chuỗi giá trị này.

Tuy nhiên, pháp luật cũng đặt ra giới hạn rõ ràng: Cá nhân chỉ được phép cung cấp dịch vụ tư vấn bảo hiểm. Trong khi đó, các tổ chức có tư cách pháp nhân được phép cung cấp toàn bộ các loại hình dịch vụ phụ trợ nếu đáp ứng đủ điều kiện.

Khung pháp lý mới tạo hành lang an toàn cho các hoạt động phụ trợ bảo hiểm (ảnh minh họa)

Điều kiện hành nghề khắt khe để đảm bảo chất lượng

Để đảm bảo tính chuyên nghiệp, Luật quy định các tiêu chuẩn rất cụ thể cho người hành nghề:

Đối với cá nhân tư vấn bảo hiểm:

• Phải từ đủ 18 tuổi trở lên, có năng lực hành vi dân sự đầy đủ.
• Có bằng đại học trở lên về chuyên ngành bảo hiểm. Trường hợp bằng đại học chuyên ngành khác thì phải có chứng chỉ về tư vấn bảo hiểm do các cơ sở đào tạo hợp pháp cấp.

Đối với tổ chức cung cấp dịch vụ:

• Phải có tư cách pháp nhân, thành lập và hoạt động hợp pháp.
• Nhân viên trực tiếp thực hiện phải có văn bằng, chứng chỉ phù hợp với loại hình dịch vụ.
• Đặc biệt, cá nhân trực tiếp thực hiện tính toán bảo hiểm phải đáp ứng tiêu chuẩn khắt khe về hành nghề tính toán và thường phải là thành viên của Hội các nhà tính toán bảo hiểm quốc tế.

Trách nhiệm mua bảo hiểm nghề nghiệp - "Lưới an toàn" bắt buộc

Nhằm bảo vệ quyền lợi của khách hàng trước những sai sót có thể xảy ra trong quá trình cung cấp dịch vụ, pháp luật yêu cầu các tổ chức, cá nhân cung cấp dịch vụ phụ trợ bảo hiểm bắt buộc phải mua bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp phù hợp với từng loại hình dịch vụ. Đây là một quy định cực kỳ quan trọng, giúp giảm thiểu rủi ro tài chính cho cả người cung cấp dịch vụ và khách hàng, đồng thời nâng cao uy tín của ngành bảo hiểm Việt Nam trong mắt các nhà đầu tư quốc tế.

Những hạn chế để đảm bảo tính khách quan

Để tránh tình trạng "vừa đá bóng vừa thổi còi", Luật đưa ra các quy định ngăn ngừa xung đột lợi ích:

"Tổ chức cung cấp dịch vụ phụ trợ bảo hiểm không được cung cấp dịch vụ giám định tổn thất và hỗ trợ giải quyết bồi thường cho hợp đồng bảo hiểm mà tổ chức đó đồng thời là bên mua bảo hiểm, người được bảo hiểm hoặc người thụ hưởng."

Tương tự, các doanh nghiệp môi giới bảo hiểm cũng bị cấm giám định tổn thất cho chính các hợp đồng mà họ đã thực hiện thu xếp giao kết.

Việc ban hành các quy định này vào năm 2019 là bước đi tất yếu để Việt Nam thực hiện các cam kết trong Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP). Đây không chỉ là tin vui cho các doanh nghiệp mà còn là sự bảo đảm vững chắc cho người dân khi tham gia các dịch vụ bảo hiểm trong tương lai.