Nhằm hoàn thiện hệ thống pháp luật về chính quyền địa phương và nâng cao hiệu quả hoạt động của bộ máy tự quản ở cơ sở, Bộ Nội vụ vừa chính thức công bố dự thảo Nghị định mới quy định về tổ chức, hoạt động của thôn, tổ dân phố và chế độ, chính sách đối với người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố. Dự thảo này được xây dựng nhằm thay thế các quy định liên quan tại Nghị định 33/2023/NĐ-CP, đồng thời bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất với mô hình chính quyền địa phương hai cấp theo quy định của Luật Tổ chức chính quyền địa phương 2025.

Tinh gọn bộ máy cơ sở: Không quá 3 người hoạt động không chuyên trách

Một trong những điểm nhấn quan trọng nhất tại dự thảo Nghị định lần này là việc xác định rõ ràng và giới hạn số lượng các chức danh hoạt động không chuyên trách ở cấp thôn, tổ dân phố. Theo đề xuất tại Điều 10 dự thảo, người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố sẽ chỉ bao gồm 03 chức danh chủ chốt:

• Bí thư chi bộ;
• Trưởng thôn hoặc Tổ trưởng tổ dân phố;
• Trưởng Ban công tác Mặt trận.

Dự thảo cũng quy định cứng số lượng người hoạt động không chuyên trách tại mỗi thôn, tổ dân phố là không quá 03 người. Quy định này thể hiện quyết tâm mạnh mẽ của Chính phủ trong việc tinh gọn bộ máy, tránh tình trạng cồng kềnh, chồng chéo chức năng nhiệm vụ ở cơ sở, đồng thời tập trung nguồn lực ngân sách để nâng cao chất lượng và mức đãi ngộ cho những người thực sự gánh vác công việc chung.

Đề xuất 2 mức khoán quỹ phụ cấp mới theo quy mô và đặc thù địa bàn

Để bảo đảm đời sống và khuyến khích tinh thần trách nhiệm của đội ngũ cán bộ cơ sở, Bộ Nội vụ đề xuất phương án khoán quỹ phụ cấp hằng tháng (đã bao gồm cả hỗ trợ đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc và bảo hiểm y tế) từ ngân sách Nhà nước theo hai mức cụ thể tại Điều 11 dự thảo:

1. Mức khoán bằng 8,0 lần mức lương cơ sở: Áp dụng đối với các thôn có từ 700 hộ gia đình trở lên; tổ dân phố có từ 1.000 hộ gia đình trở lên; hoặc các thôn, tổ dân phố thuộc đơn vị hành chính cấp xã trọng điểm về quốc phòng, an ninh, khu vực biên giới, hải đảo.
2. Mức khoán bằng 6,5 lần mức lương cơ sở: Áp dụng đối với các thôn, tổ dân phố còn lại không thuộc diện nêu trên.

Bên cạnh đó, nhằm tăng cường tính chủ động cho các địa phương, dự thảo Nghị định cũng mở đường cho phép Hội đồng nhân dân cấp tỉnh căn cứ vào tình hình thực tế và khả năng cân đối ngân sách địa phương để quyết định mức khoán phụ cấp cao hơn mức quy định của Trung ương mà không cần phải xin ý kiến từ các bộ, ngành Trung ương. Ủy ban nhân dân cấp tỉnh sẽ trình Hội đồng nhân dân cùng cấp quy định cụ thể mức phụ cấp cho từng chức danh, bảo đảm tương quan hợp lý với mức lương bậc 1 của chuyên viên, cũng như quy định về việc kiêm nhiệm chức danh và mức phụ cấp kiêm nhiệm.

Quy định chi tiết quy mô số hộ gia đình để thành lập thôn, tổ dân phố theo vùng miền

Dự thảo Nghị định cũng đưa ra các tiêu chí rất cụ thể về quy mô số hộ gia đình tối thiểu để thành lập hoặc sắp xếp lại thôn, tổ dân phố trên phạm vi cả nước, phù hợp với đặc điểm địa lý và mật độ dân cư của từng vùng miền:

• Thành phố Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh: Thôn phải có từ 500 hộ trở lên, tổ dân phố từ 700 hộ trở lên.
• Vùng Trung du và Miền núi phía Bắc: Thôn từ 150 hộ trở lên, tổ dân phố từ 300 hộ trở lên.
• Vùng Đồng bằng sông Hồng: Thôn từ 400 hộ trở lên, tổ dân phố từ 550 hộ trở lên.
• Vùng Bắc Trung bộ: Thôn từ 350 hộ trở lên, tổ dân phố từ 450 hộ trở lên.
• Vùng Duyên hải Nam Trung bộ và Tây nguyên: Thôn từ 350 hộ trở lên, tổ dân phố từ 500 hộ trở lên (riêng các tỉnh Gia Lai, Lâm Đồng và Đắk Lắk quy định thôn từ 300 hộ trở lên, tổ dân phố từ 450 hộ trở lên).
• Vùng Đông Nam bộ và Vùng Đồng bằng sông Cửu Long: Thôn từ 400 hộ trở lên, tổ dân phố từ 550 hộ trở lên.

Đối với các địa bàn biên giới, hải đảo, vùng có địa hình chia cắt phức tạp hoặc có yếu tố đặc thù khác, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh sẽ quy định quy mô phù hợp để bảo đảm hiệu quả quản lý nhà nước và sinh hoạt của người dân.

Yêu cầu bắt buộc về năng lực chuyển đổi số đối với cán bộ cơ sở

Một điểm mới mang tính đột phá, phản ánh xu thế phát triển hiện đại là yêu cầu về năng lực công nghệ đối với người đảm nhiệm chức danh Trưởng thôn, Tổ trưởng tổ dân phố. Theo đó, dự thảo yêu cầu các nhân sự này phải có khả năng ứng dụng công nghệ thông tin, sử dụng thành thạo các phần mềm quản lý, hệ thống thông tin phục vụ hoạt động của chính quyền cấp xã và các ứng dụng điện tử liên quan.

Để hỗ trợ đội ngũ cán bộ cơ sở đáp ứng yêu cầu mới này, Điều 12 dự thảo Nghị định quy định rõ người hoạt động ở thôn, tổ dân phố sẽ được đào tạo, bồi dưỡng kiến thức phù hợp với nhiệm vụ, trong đó ưu tiên đào tạo kỹ năng ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số. Khi được cử đi học tập, bồi dưỡng, họ sẽ được hưởng đầy đủ các chế độ hỗ trợ theo quy định của pháp luật. Đồng thời, người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố cũng sẽ được thực hiện chế độ bảo hiểm xã hội bắt buộc và bảo hiểm y tế, giúp họ yên tâm cống hiến và gắn bó lâu dài với công việc tự quản ở cơ sở.