Trong bối cảnh Luật Dân quân tự vệ 2019 vừa chính thức có hiệu lực từ ngày 01/07/2020, Bộ Quốc phòng đã ban hành Thông tư 75/2020/TT-BQP nhằm siết chặt kỷ cương, kỷ luật trong lực lượng vũ trang quần chúng. Một trong những điểm đáng chú ý nhất là quy định về trách nhiệm chấp hành kỷ luật của chiến sĩ ngay cả khi đang thực hiện quyền khiếu nại.

Nguyên tắc "Chấp hành trước, khiếu nại sau"

Kỷ luật là sức mạnh của lực lượng vũ trang, và đối với Dân quân tự vệ - lực lượng nòng cốt bảo vệ địa phương, điều này càng trở nên quan trọng. Theo quy định tại Thông tư 75/2020/TT-BQP, khi một cá nhân Dân quân tự vệ vi phạm và bị xử lý kỷ luật, nếu họ cảm thấy quyết định đó chưa thỏa đáng hoặc có sai sót về quy trình, họ hoàn toàn có quyền khiếu nại lên cấp có thẩm quyền.

Tuy nhiên, pháp luật quy định rất rõ ràng: Trong thời gian chờ đợi kết quả giải quyết khiếu nại, người vi phạm vẫn phải chấp hành nghiêm túc quyết định kỷ luật đang có hiệu lực. Điều này nhằm đảm bảo tính liên tục của công tác quản lý và sự tôn nghiêm của kỷ luật quân đội. Việc tự ý không chấp hành với lý do "đang khiếu nại" có thể bị coi là hành vi vi phạm kỷ luật tiếp theo.

Các hình thức kỷ luật mới áp dụng từ tháng 8/2020

So với các quy định cũ tại Thông tư 89/2010/TT-BQP, văn bản mới đã có những điều chỉnh cụ thể hơn về các hình thức xử lý đối với từng đối tượng trong lực lượng Dân quân tự vệ. Cụ thể:

Đối với chiến sĩ Dân quân tự vệ

Các hình thức kỷ luật bao gồm:

• Khiển trách: Áp dụng cho các vi phạm lần đầu, mức độ nhẹ.
• Cảnh cáo: Áp dụng khi vi phạm có tính chất nghiêm trọng hơn hoặc đã bị khiển trách mà vẫn tái phạm.
• Tước danh hiệu Dân quân tự vệ: Đây là hình thức cao nhất, loại ngũ cá nhân ra khỏi lực lượng. Đáng chú ý, quy định mới dùng cụm từ "Tước danh hiệu Dân quân tự vệ" thay cho cụm từ "Tước danh hiệu Dân quân tự vệ nòng cốt" trước đây để phù hợp với thuật ngữ của Luật Dân quân tự vệ 2019.

Đối với Chỉ huy đơn vị Dân quân tự vệ

Do đặc thù trách nhiệm cao hơn, các chức vụ chỉ huy sẽ phải đối mặt với các hình thức kỷ luật nghiêm khắc hơn:

• Khiển trách;
• Cảnh cáo;
• Giáng chức: Hạ một bậc chức vụ hiện tại.
• Cách chức: Thôi giữ chức vụ chỉ huy đang đảm nhiệm.
• Tước danh hiệu Dân quân tự vệ: Đây là điểm bổ sung mới so với quy định cũ, khẳng định thái độ kiên quyết đối với những chỉ huy vi phạm nghiêm trọng.

Trách nhiệm của cơ quan có thẩm quyền trong giải quyết khiếu nại

Song song với nghĩa vụ chấp hành của người vi phạm, Thông tư 75/2020/TT-BQP cũng đặt ra yêu cầu khắt khe đối với cấp có thẩm quyền giải quyết khiếu nại. Khi nhận được đơn khiếu nại, cơ quan chức năng phải có trách nhiệm:

1. Tiếp nhận và xem xét nội dung khiếu nại một cách khách quan, trung thực.
2. Thực hiện việc trả lời, giải quyết đúng thời hạn theo quy định của pháp luật về khiếu nại.
3. Nếu phát hiện quyết định kỷ luật sai trái, phải kịp thời hủy bỏ hoặc sửa đổi và khôi phục quyền lợi chính đáng cho chiến sĩ.

Việc nắm vững các quy định này không chỉ giúp chiến sĩ Dân quân tự vệ bảo vệ quyền lợi của mình mà còn giúp các đơn vị duy trì được kỷ luật thép, sẵn sàng thực hiện mọi nhiệm vụ được giao trong tình hình mới.

Thông tư 75/2020/TT-BQP được ban hành ngày 19/06/2020 và chính thức có hiệu lực thi hành kể từ ngày 05/08/2020. Các đơn vị Dân quân tự vệ trên cả nước cần tổ chức quán triệt sâu rộng nội dung này đến từng cán bộ, chiến sĩ.