Ngày 18/5/2026, Bộ Chính trị đã chính thức ban hành Kế hoạch số 03-KH/TW nhằm thực hiện Nghị quyết Hội nghị lần thứ hai Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV về tiếp tục tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực trong giai đoạn mới. Đây được xem là một bước đi mang tính đột phá, định hình lại toàn bộ hệ thống pháp luật rường cột của quốc gia với lộ trình sửa đổi hàng loạt đạo luật lớn vô cùng khẩn trương và quyết liệt.

Định hướng lập pháp nhiệm kỳ: Trọng tâm vào các lĩnh vực nhạy cảm

Theo tinh thần của Kế hoạch số 03-KH/TW, Đảng ủy Quốc hội được giao trọng trách chỉ đạo xây dựng định hướng lập pháp cho cả nhiệm kỳ của Quốc hội. Mục tiêu tối thượng là bảo đảm thể chế hóa một cách đầy đủ, kịp thời và sâu sắc các chủ trương, quan điểm của Đảng về xây dựng Đảng, phát triển kinh tế - xã hội, đặc biệt là công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.

Công tác lập pháp trong giai đoạn tới sẽ không dàn trải mà tập trung cao độ vào các lĩnh vực then chốt, nhạy cảm, dễ phát sinh tiêu cực. Trọng tâm được xác định rõ ràng bao gồm: tổ chức và hoạt động của bộ máy chính quyền 3 cấp; pháp luật hình sự, dân sự, hành chính, tố tụng tư pháp; và đặc biệt là các lĩnh vực liên quan đến quản lý nguồn lực quốc gia như đất đai, đấu thầu, đấu giá, tài chính công, tài sản công, ngân hàng và chứng khoán.

Sửa đổi Luật Đất đai ngay trong năm 2026

Một trong những thông tin đáng chú ý nhất trong Kế hoạch số 03-KH/TW là yêu cầu tập trung sửa đổi Luật Đất đai 2024 ngay trong năm 2026. Mặc dù đạo luật này mới đi vào cuộc sống chưa lâu, song trước những yêu cầu thực tiễn khắt khe và các chủ trương mới của Đảng, việc rà soát, bổ sung là vô cùng cấp thiết.

Mục tiêu của đợt sửa đổi này là thể chế hóa triệt để các quan điểm chỉ đạo mới nhất của Đảng về phòng, chống tham nhũng, lãng phí và tiêu cực trong quản lý, sử dụng đất đai. Việc sửa đổi sẽ tập trung bịt kín các kẽ hở pháp lý, ngăn chặn tình trạng đầu cơ, trục lợi chính sách, lạm dụng quyền lực để thâu tóm đất công, đồng thời bảo đảm quyền lợi hợp pháp của người dân và doanh nghiệp chân chính.

Hoàn thiện thể chế hình sự và tố tụng tư pháp vào năm 2027

Tiếp sau Luật Đất đai, lộ trình cải cách lập pháp sẽ hướng tới hệ thống pháp luật tư pháp. Kế hoạch số 03-KH/TW xác định rõ trong năm 2027, cơ quan lập pháp sẽ tiến hành sửa đổi, bổ sung Bộ luật Hình sự 2015 và Bộ luật Tố tụng hình sự 2015.

Nội dung sửa đổi lần này sẽ tập trung thể chế hóa các chủ trương mới của Đảng về xử lý vi phạm. Đáng chú ý là việc nghiên cứu, hoàn thiện các quy định về miễn, giảm hoặc loại trừ trách nhiệm hình sự trong một số trường hợp cụ thể nhằm khuyến khích người phạm tội tự nguyện khắc phục hậu quả, nộp lại tài sản tham nhũng, đồng thời bảo vệ những cán bộ năng động, sáng tạo, dám nghĩ dám làm vì lợi ích chung nhưng không may gặp rủi ro pháp lý.

Nâng cao hiệu lực kiểm soát tài sản: Sửa Luật Phòng, chống tham nhũng năm 2028

Đến năm 2028, trọng tâm lập pháp sẽ là việc sửa đổi Luật Phòng, chống tham nhũng 2018. Đợt sửa đổi này hướng tới việc xây dựng một cơ chế kiểm soát quyền lực thực chất và hiệu quả hơn.

Các nội dung sửa đổi cốt lõi bao gồm:

• Tăng cường tính công khai, minh bạch và trách nhiệm giải trình của các cơ quan nhà nước.
• Siết chặt quy trình kiểm soát tài sản, thu nhập của người có chức vụ, quyền hạn, bảo đảm tính trung thực và có chế tài xử lý nghiêm khắc đối với hành vi kê khai không trung thực.
• Hoàn thiện và nâng cao hiệu năng, hiệu lực hoạt động của các cơ quan chuyên trách phòng, chống tham nhũng.
• Quy định rõ ràng và nghiêm khắc hơn về trách nhiệm của người đứng đầu khi để xảy ra tham nhũng, lãng phí tại cơ quan, đơn vị mình phụ trách.

Đặc biệt, trước năm 2028, các cơ quan chức năng cũng sẽ nghiên cứu xây dựng Dự án Luật Đăng ký tài sản. Đây được coi là "chìa khóa" để minh bạch hóa tài sản của toàn xã hội, ngăn chặn hiệu quả việc tẩu tán tài sản bất minh.

Hàng loạt đạo luật lớn khác vào tầm ngắm cải cách

Không chỉ dừng lại ở các đạo luật nêu trên, Kế hoạch số 03-KH/TW còn đặt ra yêu cầu rà soát, sửa đổi một loạt các văn bản luật quan trọng khác để bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất của hệ thống pháp luật, bao gồm:

• Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự 2015
• Luật Kiểm toán nhà nước 2015
• Luật Đấu giá tài sản 2016
• Luật Nhà ở 2023
• Luật Kinh doanh bất động sản 2023

Bên cạnh đó, các luật về An toàn thực phẩm, Tiếp cận thông tin, Quản lý nợ công, Xử lý vi phạm hành chính, Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước... cũng nằm trong lộ trình rà soát nghiêm ngặt.

Song song với việc sửa đổi pháp luật, Bộ Chính trị yêu cầu kiểm soát chặt chẽ quy trình xây dựng, ban hành chính sách; kịp thời phát hiện và xử lý nghiêm các hành vi tham nhũng chính sách, tiêu cực, "lợi ích nhóm" ngay trong công tác xây dựng pháp luật. Đây là thông điệp mạnh mẽ khẳng định quyết tâm của Đảng trong việc xây dựng một hệ thống pháp luật liêm chính, vững chắc, phục vụ đắc lực cho sự nghiệp phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.