Trong thực tế đời sống, không ít trường hợp nam nữ chung sống với nhau như vợ chồng, thậm chí đã có con chung nhưng vì nhiều lý do mà chưa thực hiện thủ tục đăng ký kết hôn tại cơ quan Nhà nước có thẩm quyền. Khi phát sinh nhu cầu giao dịch dân sự hoặc muốn kết hôn chính thức với người khác, câu hỏi đặt ra là: Đã có con rồi thì có được xin xác nhận độc thân hay không?

Người dân thực hiện thủ tục hành chính tại cơ quan có thẩm quyền (ảnh minh họa)

1. Có con có đồng nghĩa với việc "hết độc thân" về mặt pháp lý?

Để trả lời câu hỏi này, trước hết cần căn cứ vào quy định về quan hệ hôn nhân hợp pháp. Theo quy định tại Điều 9 Luật Hôn nhân và gia đình 2014:

"1. Kết hôn phải được đăng ký và do cơ quan nhà nước có thẩm quyền thực hiện theo quy định của Luật này và pháp luật về hộ tịch. Việc kết hôn không được đăng ký theo quy định tại khoản này thì không có giá trị pháp lý."

Như vậy, pháp luật Việt Nam chỉ công nhận quan hệ vợ chồng khi hai bên nam nữ có đăng ký kết hôn. Việc chung sống và có con chung mà không đăng ký kết hôn thì theo Điều 14 Luật Hôn nhân và gia đình 2014, không làm phát sinh quyền, nghĩa vụ giữa vợ và chồng.

Giấy xác nhận tình trạng hôn nhân (thường gọi là xác nhận độc thân) là văn bản do cơ quan Nhà nước cấp để xác nhận một cá nhân tại thời điểm xin xác nhận đang không trong quan hệ hôn nhân với bất kỳ ai. Do đó, dù bạn đã có con, nhưng nếu bạn chưa từng đăng ký kết hôn với ai (hoặc đã ly hôn, vợ/chồng đã chết), bạn vẫn được coi là đang độc thân về mặt pháp lý.

2. Mục đích sử dụng Giấy xác nhận tình trạng hôn nhân

Theo quy định tại khoản 2 Điều 23 Nghị định 123/2015/NĐ-CP, giấy này được sử dụng vào các mục đích:

• Để làm thủ tục đăng ký kết hôn;
• Để sử dụng vào các mục đích khác (ví dụ: mua bán bất động sản, vay vốn ngân hàng, làm thủ tục đi lao động nước ngoài...).

Lưu ý rằng, nếu xin xác nhận để kết hôn, cơ quan thẩm quyền sẽ kiểm tra kỹ điều kiện kết hôn. Nếu xin vì mục đích khác, yêu cầu về điều kiện sẽ đơn giản hơn.

Việc kê khai thông tin cần đảm bảo tính trung thực và chính xác (ảnh minh họa)

3. Thủ tục xin xác nhận độc thân mới nhất năm 2020

Kể từ ngày 16/07/2020, khi Thông tư 04/2020/TT-BTP có hiệu lực, thủ tục này đã có một số điều chỉnh quan trọng nhằm tạo thuận lợi cho người dân.

Bước 1: Chuẩn bị hồ sơ

Người yêu cầu cần chuẩn bị các giấy tờ sau:

• Tờ khai: Sử dụng mẫu tờ khai ban hành kèm theo Thông tư 04/2020/TT-BTP.
• Giấy tờ chứng minh nhân thân: Chứng minh nhân dân, Thẻ căn cước công dân hoặc Hộ chiếu còn giá trị sử dụng.
• Giấy tờ chứng minh tình trạng hôn nhân trước đó (nếu có): Bản án ly hôn đã có hiệu lực pháp luật hoặc Giấy chứng tử của vợ/chồng cũ.
• Trường hợp đặc biệt: Nếu đã từng cư trú tại nhiều nơi khác nhau, người dân cần cung cấp thêm các giấy tờ chứng minh tình trạng hôn nhân tại các nơi đó hoặc ký văn bản cam đoan.

Bước 2: Nộp hồ sơ tại cơ quan có thẩm quyền

Thẩm quyền cấp Giấy xác nhận tình trạng hôn nhân được quy định tại Điều 21 Nghị định 123/2015/NĐ-CP:

• Ủy ban nhân dân (UBND) cấp xã nơi người yêu cầu thường trú.
• Nếu không có nơi thường trú nhưng có đăng ký tạm trú theo quy định thì nộp tại UBND cấp xã nơi tạm trú.

Bước 3: Tiếp nhận và trả kết quả

Trong thời hạn 03 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ, công chức tư pháp - hộ tịch sẽ tiến hành xác minh. Nếu đủ điều kiện, Chủ tịch UBND cấp xã sẽ ký và cấp Giấy xác nhận tình trạng hôn nhân cho người yêu cầu.

4. Những lưu ý "vàng" không thể bỏ qua

Về giá trị sử dụng: Giấy xác nhận tình trạng hôn nhân có giá trị 06 tháng kể từ ngày cấp hoặc đến thời điểm thay đổi tình trạng hôn nhân (tùy thời điểm nào đến trước).

Về số lượng bản cấp: Nếu xin để kết hôn, cơ quan chỉ cấp 01 bản duy nhất. Nếu xin vì mục đích khác, bạn có thể yêu cầu cấp nhiều bản tùy theo nhu cầu thực tế.

Về việc cam đoan: Theo Điều 4 Thông tư 04/2020/TT-BTP, trường hợp không thể lấy được xác nhận tại nơi cư trú cũ, người dân được phép lập văn bản cam đoan về tình trạng hôn nhân của mình và phải chịu trách nhiệm trước pháp luật về nội dung cam đoan đó.

Tóm lại, việc đã có con hoàn toàn không cản trở quyền được cấp Giấy xác nhận độc thân của bạn, miễn là bạn đáp ứng đúng các quy định về tình trạng hôn nhân thực tế theo pháp luật. Hy vọng những thông tin trên sẽ giúp bạn thực hiện thủ tục một cách nhanh chóng và chính xác nhất trong năm 2020 này.