Tháng 11/2019 đánh dấu một bước ngoặt lớn trong công tác quản lý cán bộ tại Việt Nam khi Quốc hội chính thức thông qua Luật Cán bộ, công chức và Luật Viên chức sửa đổi 2019. Một trong những nội dung gây xôn xao dư luận nhất chính là việc thu hẹp đối tượng công chức, dẫn đến việc khoảng 580.000 người đang giữ chức vụ lãnh đạo, quản lý trong các đơn vị sự nghiệp công lập sẽ không còn mang danh hiệu "công chức" như trước đây.

Định nghĩa lại khái niệm công chức: Sự tách bạch cần thiết

Theo quy định tại khoản 1 Điều 1 Luật Cán bộ, công chức và Luật Viên chức sửa đổi 2019, khái niệm công chức đã được định nghĩa lại một cách chặt chẽ hơn. So với Luật cán bộ, công chức 2008, đối tượng là người đứng đầu, lãnh đạo trong các đơn vị sự nghiệp công lập (như Hiệu trưởng trường học, Giám đốc bệnh viện...) đã bị đưa ra khỏi danh sách công chức.

Cụ thể, công chức hiện nay chỉ bao gồm công dân Việt Nam được tuyển dụng, bổ nhiệm vào ngạch, chức vụ, chức danh tương ứng với vị trí việc làm trong các cơ quan của Đảng, Nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội ở Trung ương và cấp huyện; hoặc trong bộ máy lãnh đạo, quản lý của đơn vị thuộc Quân đội và Công an mà không phải là sĩ quan.

Vì sao Hiệu trưởng, Giám đốc bệnh viện không còn là công chức?

Việc thay đổi này không phải là sự hạ thấp vai trò của lãnh đạo các đơn vị sự nghiệp, mà là bước đi cụ thể hóa Nghị quyết số 19-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng về tiếp tục đổi mới hệ thống tổ chức và quản lý, nâng cao chất lượng và hiệu quả hoạt động của các đơn vị sự nghiệp công lập. Mục tiêu cốt lõi là tách bạch giữa quản lý nhà nước và hoạt động cung ứng dịch vụ công.

Theo Bộ Nội vụ, việc không thực hiện chế độ công chức trong đơn vị sự nghiệp công lập (trừ các đơn vị phục vụ nhiệm vụ chính trị và quản lý nhà nước) sẽ giúp các đơn vị này chủ động hơn trong việc tuyển dụng, sử dụng và đãi ngộ nhân tài theo cơ chế thị trường, thay vì bị bó buộc trong các quy định khắt khe của ngạch bậc công chức.

Lộ trình chuyển tiếp: Đảm bảo quyền lợi cho người đương nhiệm

Nhiều người lo ngại rằng việc không còn là công chức sẽ ảnh hưởng đến quyền lợi, tiền lương và chế độ hưu trí. Tuy nhiên, Luật Cán bộ, công chức và Luật Viên chức sửa đổi 2019 đã quy định rất rõ điều khoản chuyển tiếp để bảo vệ người lao động.

Người giữ chức vụ lãnh đạo, quản lý trong đơn vị sự nghiệp công lập được xác định là công chức theo quy định hiện hành mà không còn là công chức theo quy định của Luật này... thì tiếp tục thực hiện chế độ, chính sách và áp dụng các quy định của pháp luật về cán bộ, công chức cho đến hết thời hạn bổ nhiệm giữ chức vụ đang đảm nhiệm.

Như vậy, những Hiệu trưởng, Giám đốc bệnh viện đang tại nhiệm sẽ không bị thay đổi chế độ ngay lập tức. Họ vẫn được hưởng các chính sách như cũ cho đến khi kết thúc nhiệm kỳ bổ nhiệm hiện tại. Sau đó, họ sẽ chuyển sang thực hiện chế độ theo quy định đối với viên chức quản lý.

Tác động tích cực đến ngân sách và bộ máy

Theo số liệu từ Bộ Nội vụ, việc chuyển đổi này ảnh hưởng đến khoảng 580.000 người tại hơn 58.000 đơn vị sự nghiệp công lập trên cả nước. Ước tính, việc này có thể giúp tiết kiệm cho ngân sách nhà nước ít nhất 290 tỷ đồng chi phí đào tạo mỗi năm, đồng thời giảm bớt các gánh nặng hành chính vô hình khác.

Đây là một bước tiến quan trọng trong lộ trình cải cách hành chính, giúp tinh gọn bộ máy và nâng cao tính chuyên nghiệp của đội ngũ viên chức trong các lĩnh vực giáo dục, y tế, khoa học công nghệ tại Việt Nam trong giai đoạn mới.