Trong nỗ lực hiện thực hóa mục tiêu tinh gọn bộ máy, hoạt động hiệu lực và hiệu quả, Chính phủ Việt Nam đã đưa ra những quyết sách mạnh mẽ nhằm sàng lọc và tối ưu hóa đội ngũ cán bộ. Trọng tâm của kế hoạch này chính là việc thực hiện nghiêm túc Nghị quyết số 18-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XII.

Mới đây, Thủ tướng Chính phủ đã ký ban hành Quyết định 706/QĐ-TTg (ngày 07/06/2019) phê duyệt tổng biên chế công chức hưởng lương từ ngân sách nhà nước năm 2020. Đây được xem là văn bản pháp lý quan trọng nhất, ấn định "định mức" nhân sự cho toàn bộ hệ thống hành chính trong năm tới.

Con số kỷ lục: Giảm hơn 6.000 biên chế trong một năm

Điểm đáng chú ý nhất trong Quyết định 706/QĐ-TTg chính là con số cắt giảm. Theo đó, tổng biên chế công chức năm 2020 sẽ giảm 6.081 chỉ tiêu so với năm 2019. Đây là mức giảm lớn nhất từ trước đến nay, cho thấy quyết tâm chính trị cực kỳ cao của Chính phủ trong việc loại bỏ những vị trí việc làm không cần thiết, chồng chéo.

Cụ thể, tổng số biên chế công chức trên cả nước năm 2020 được ấn định là 253.517 biên chế. Cơ cấu phân bổ được chi tiết hóa như sau:

• Khối cơ quan hành chính Nhà nước: Chiếm tỷ trọng lớn nhất với 251.135 biên chế. Trong đó, các Bộ và cơ quan ngang Bộ nắm giữ 108.368 chỉ tiêu; khối địa phương (bao gồm HĐND và UBND các cấp) chiếm 142.767 chỉ tiêu.
• Cơ quan đại diện Việt Nam tại nước ngoài: Giữ mức ổn định 1.068 biên chế để phục vụ công tác đối ngoại.
• Các hội đặc thù: Được giao 686 biên chế hoạt động trên phạm vi toàn quốc.
• Dự phòng chiến lược: 628 biên chế được giữ lại để ứng phó với các tình huống khẩn cấp hoặc thành lập tổ chức mới khi cần thiết.

Quy tắc 'tuyển 1 giảm 2' và căn cứ pháp lý khắt khe

Việc cắt giảm biên chế không thực hiện một cách dàn hàng ngang mà dựa trên các tiêu chuẩn định mức nghiêm ngặt. Căn cứ pháp lý cốt lõi cho hoạt động này là Nghị định 108/2014/NĐ-CP và văn bản sửa đổi quan trọng là Nghị định 113/2018/NĐ-CP.

Một trong những quy định "thép" tại Điều 1 Nghị định 113/2018/NĐ-CP nêu rõ: Các cơ quan chỉ được sử dụng tối đa 50% số biên chế đã thực hiện tinh giản hoặc giải quyết nghỉ hưu để tuyển dụng mới. 50% còn lại phải được cắt giảm vĩnh viễn. Điều này đồng nghĩa với việc cứ 2 người ra khỏi bộ máy thì chỉ có tối đa 1 người được tuyển mới vào, tạo áp lực buộc các đơn vị phải nâng cao năng suất lao động.

"Việc tinh giản biên chế phải gắn liền với việc cơ cấu lại đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức theo vị trí việc làm, nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ và hiệu quả hoạt động của bộ máy hành chính."

Ai sẽ thuộc diện tinh giản trong năm 2020?

Không chỉ dừng lại ở việc cắt giảm số lượng, lộ trình năm 2020 còn tập trung vào việc nâng cao chất lượng. Những đối tượng sau đây sẽ nằm trong diện rà soát tinh giản:

1. Công chức có 02 năm liên tiếp được đánh giá ở mức không hoàn thành nhiệm vụ.
2. Công chức có 01 năm không hoàn thành nhiệm vụ và 01 năm hoàn thành nhiệm vụ nhưng còn hạn chế về năng lực.
3. Những người dôi dư do sắp xếp lại tổ chức bộ máy, đơn vị hành chính.

Bộ Nội vụ đóng vai trò chủ trì, kiểm tra và giám sát việc thực hiện chỉ tiêu biên chế tại các Bộ, ngành. Ở cấp địa phương, Hội đồng nhân dân cấp tỉnh có trách nhiệm phê duyệt biên chế cụ thể dựa trên tổng số mà Thủ tướng đã giao, đảm bảo không vượt mức trần quy định.

Quyết định 706/QĐ-TTg có hiệu lực từ ngày 22/08/2019, mở đầu cho một giai đoạn cải cách hành chính sâu rộng. Đây không chỉ là thách thức về mặt nhân sự mà còn là cơ hội để xây dựng một nền công vụ chuyên nghiệp, hiện đại và tận tâm phục vụ nhân dân.