Trong bối cảnh các đô thị tại Việt Nam đang trên đà phát triển mạnh mẽ, việc hoàn thiện hệ thống hạ tầng kỹ thuật, đặc biệt là chiếu sáng công cộng, trở thành yêu cầu cấp thiết. Ngày 28/09/2009, Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Tấn Dũng đã ký ban hành Nghị định 79/2009/NĐ-CP về quản lý chiếu sáng đô thị. Đây được xem là văn bản pháp lý quan trọng nhất tính đến thời điểm hiện tại nhằm thống nhất hoạt động quy hoạch, đầu tư và vận hành hệ thống chiếu sáng trên toàn quốc.

Phạm vi điều chỉnh và tầm nhìn phát triển bền vững

Theo quy định tại Điều 1 Nghị định 79/2009/NĐ-CP, phạm vi điều chỉnh của văn bản này bao gồm toàn bộ các hoạt động chiếu sáng tại đô thị, đồng thời khuyến khích áp dụng đối với các khu vực ngoài đô thị. Cụ thể:

"1. Nghị định này quy định về hoạt động chiếu sáng tại các đô thị và khuyến khích áp dụng đối với các khu vực ngoài đô thị trên phạm vi toàn quốc."

Hoạt động chiếu sáng đô thị không chỉ đơn thuần là việc lắp đặt đèn đường mà bao gồm một chuỗi quy trình từ quy hoạch, đầu tư phát triển đến tổ chức chiếu sáng và quản lý vận hành. Đặc biệt, Nhà nước nhấn mạnh nguyên tắc chiếu sáng phải sử dụng điện tiết kiệm, hiệu quả và an toàn, gắn liền với việc bảo vệ môi trường.

Những chính sách ưu đãi "vàng" dành cho nhà đầu tư

Một trong những điểm đáng chú ý nhất của Nghị định này chính là các cơ chế khuyến khích xã hội hóa. Tại Điều 20 Nghị định 79/2009/NĐ-CP, Chính phủ đã đưa ra danh mục các ưu đãi và hỗ trợ cụ thể nhằm thu hút mọi thành phần kinh tế tham gia:

• Hỗ trợ tài chính: Ưu tiên sử dụng các nguồn vốn ưu đãi hoặc hỗ trợ lãi suất cho các doanh nghiệp đổi mới dây chuyền công nghệ sản xuất sản phẩm chiếu sáng hiệu suất cao.
• Ưu đãi thuế: Miễn, giảm thuế đối với các nguyên vật liệu nhập khẩu phục vụ sản xuất thiết bị chiếu sáng tiết kiệm năng lượng mà trong nước chưa sản xuất được.
• Huy động nguồn lực cộng đồng: Có cơ chế hỗ trợ từ ngân sách kết hợp với vốn đóng góp của nhân dân để cải tạo, nâng cấp chiếu sáng tại các ngõ, hẻm đô thị.

Yêu cầu khắt khe về công nghệ và tiết kiệm năng lượng

Nghị định 79/2009/NĐ-CP đặt ra yêu cầu bắt buộc đối với các công trình sử dụng vốn ngân sách nhà nước. Khi sửa chữa hoặc lắp đặt mới, phải sử dụng các nguồn sáng và thiết bị đã được cấp Giấy chứng nhận sản phẩm tiết kiệm năng lượng. Điều này cho thấy quyết tâm của Chính phủ trong việc giảm tải áp lực cho hệ thống điện quốc gia và hướng tới một đô thị xanh.

Bên cạnh đó, việc thiết kế chiếu sáng phải đảm bảo tính thẩm mỹ, phù hợp với không gian kiến trúc và cảnh quan môi trường xung quanh. Đối với các công trình giao thông như hầm đường bộ, cầu, nút giao thông, yêu cầu về an toàn và nguồn sáng dự phòng được đặt lên hàng đầu để đảm bảo dẫn hướng cho người tham gia giao thông vào ban đêm.

Trách nhiệm quản lý và vận hành

Về mặt quản lý, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh có trách nhiệm quản lý thống nhất về chiếu sáng đô thị trên địa bàn. Việc lựa chọn đơn vị quản lý, vận hành hệ thống chiếu sáng công cộng sẽ được thực hiện thông qua các hình thức như đấu thầu, đặt hàng hoặc giao kế hoạch. Điều này tạo ra sự cạnh tranh lành mạnh, giúp nâng cao chất lượng dịch vụ và giảm chi phí vận hành cho ngân sách.

Nghị định 79/2009/NĐ-CP chính thức có hiệu lực từ ngày 19/11/2009. Với những quy định chi tiết và thông thoáng, đây được kỳ vọng sẽ là đòn bẩy quan trọng để các đô thị Việt Nam trở nên lung linh, hiện đại và an toàn hơn trong tương lai gần.