Từ ngày 01/7/2025, cộng đồng doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME) sẽ đón nhận một thay đổi mang tính "cởi trói" trong công tác kế toán. Theo quy định mới, các đơn vị này sẽ không còn bị gò bó trong những biểu mẫu cứng nhắc mà được quyền tự chủ thiết kế hệ thống chứng từ, sổ sách phù hợp với đặc thù kinh doanh của mình.

Bước ngoặt mới trong chế độ kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa

Tại khoản 1 Điều 3 Thông tư 46/2025/TT-BTC, Bộ Tài chính đã thực hiện sửa đổi quan trọng đối với Điều 10 Thông tư 133/2016/TT-BTC. Theo đó, tên gọi của điều luật này được đổi thành "Sửa đổi Chế độ kế toán", mở ra hành lang pháp lý thông thoáng hơn cho việc điều chỉnh các quy định kế toán nội bộ.

"Doanh nghiệp được thiết kế thêm hoặc sửa đổi, bổ sung biểu mẫu chứng từ kế toán, sổ kế toán để phù hợp với đặc điểm sản xuất, kinh doanh và yêu cầu quản lý của mình."

Quyền tự chủ trong thiết kế chứng từ và sổ kế toán

Một trong những điểm mới đáng chú ý nhất là việc doanh nghiệp không còn bắt buộc phải áp dụng các biểu mẫu tại Phụ lục 3 và Phụ lục 4 kèm theo Thông tư 133/2016/TT-BTC. Thay vào đó, đơn vị có thể tự thiết kế hoặc bổ sung các chỉ tiêu cần thiết.

Tuy nhiên, sự tự do này không đồng nghĩa với việc tùy tiện. Việc thiết kế bổ sung phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định tại Điều 16 và các khoản 1, 2, 3, 4 Điều 24 của Luật Kế toán 2015. Mục tiêu cốt lõi là phải đảm bảo phản ánh đầy đủ, trung thực, minh bạch và có khả năng kiểm soát, đối chiếu được tài sản cũng như nguồn vốn của doanh nghiệp.

Linh hoạt trong hệ thống tài khoản và báo cáo tài chính

Không chỉ dừng lại ở chứng từ, hệ thống tài khoản kế toán cũng được phép điều chỉnh. Doanh nghiệp có thể sửa đổi tên, số hiệu hoặc kết cấu của tài khoản để phản ánh chính xác các nghiệp vụ kinh tế phát sinh, miễn là không làm thay đổi bản chất các chỉ tiêu trên báo cáo tài chính.

Đối với hệ thống báo cáo tài chính, doanh nghiệp vẫn sử dụng các mẫu tại Phụ lục 2 nhưng được phép bổ sung thêm các chỉ tiêu nếu thấy cần thiết cho việc quản trị. Quy trình này phải tuân thủ khoản 1 và 2 Điều 29 của Luật Kế toán 2015 và phải có thuyết minh rõ ràng về các phần bổ sung này.

Những "lằn ranh đỏ" doanh nghiệp cần lưu ý

Để việc sửa đổi có hiệu lực pháp lý, doanh nghiệp bắt buộc phải ban hành Quy chế hạch toán kế toán riêng cho các nội dung đã điều chỉnh. Trong quy chế này, đơn vị cần giải thích rõ lý do sửa đổi và xác định trách nhiệm pháp lý cụ thể.

Trong trường hợp doanh nghiệp không thực hiện sửa đổi, bổ sung thì vẫn phải áp dụng đầy đủ hệ thống biểu mẫu, tài khoản và báo cáo theo đúng các Phụ lục từ 1 đến 4 đính kèm Thông tư 133/2016/TT-BTC. Đặc biệt, nếu có những lý do đặc thù không thể sửa đổi báo cáo tài chính theo hướng dẫn chung, doanh nghiệp cần báo cáo Bộ Tài chính để nhận được hướng dẫn riêng biệt.

Quy định mới này sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 01/7/2025, đánh dấu một bước tiến quan trọng trong việc đơn giản hóa thủ tục hành chính và hỗ trợ doanh nghiệp SME phát triển bền vững.