Việc thực hiện cơ chế tự chủ, tự chịu trách nhiệm về tài chính là một bước đột phá trong quản lý hành chính nhà nước, giúp các đơn vị chủ động hơn trong việc sử dụng ngân sách hiệu quả. Theo quy định mới nhất tại Nghị định 75/2026/NĐ-CP, các cơ quan hành chính được trao quyền tự quyết lớn hơn đối với các khoản chi thường xuyên.

Nguồn kinh phí quản lý hành chính giao thực hiện chế độ tự chủ

Căn cứ theo quy định tại Điều 5 Nghị định 75/2026/NĐ-CP, nguồn kinh phí để thực hiện chế độ tự chủ bao gồm:

1. Nguồn ngân sách nhà nước cấp chi quản lý hành chính theo quy định của pháp luật về ngân sách nhà nước và được xác định để giao tự chủ theo quy định tại Điều 6 Nghị định này.

2. Các nguồn thu hợp pháp theo quy định của pháp luật (trừ trường hợp pháp luật có quy định khác).

Việc xác định rõ ràng các nguồn thu này giúp đơn vị có cái nhìn tổng thể về khả năng tài chính, từ đó lập kế hoạch chi tiêu sát với thực tế nhiệm vụ được giao.

Các khoản chi được phép thực hiện chế độ tự chủ

Một trong những nội dung quan trọng nhất mà các cán bộ quản lý tài chính cần nắm vững là danh mục các khoản chi được giao tự chủ. Điều 7 Nghị định 75/2026/NĐ-CP đã liệt kê chi tiết các nhóm chi này, bao gồm:

• Chi cho con người: Bao gồm tiền lương, phụ cấp, các khoản đóng góp theo lương (BHXH, BHYT...), chi phúc lợi tập thể và các khoản thanh toán khác cho cá nhân theo cơ chế tiền lương hiện hành.
• Chi thi đua, khen thưởng: Thực hiện theo quy định của pháp luật về thi đua khen thưởng.
• Chi hoạt động thường xuyên: Thanh toán dịch vụ công cộng, vật tư văn phòng, thông tin liên lạc, hội nghị, công tác phí trong và ngoài nước.
• Chi nghiệp vụ đặc thù: Các khoản chi phục vụ nhiệm vụ chuyên môn đặc thù của ngành, lĩnh vực đã được giao dự toán.
• Chi bảo trì, sửa chữa: Bảo dưỡng thường xuyên tài sản, trang thiết bị phục vụ công tác chuyên môn.

Việc giao quyền tự chủ đối với các khoản chi này không chỉ giúp giảm bớt thủ tục hành chính rườm rà mà còn khuyến khích các đơn vị thực hiện tiết kiệm, chống lãng phí để tăng thu nhập cho cán bộ, công chức.

Trách nhiệm của thủ trưởng đơn vị trong việc quản lý kinh phí

Đi đôi với quyền lợi là trách nhiệm giải trình. Thủ trưởng cơ quan được giao chế độ tự chủ phải chịu trách nhiệm trước pháp luật về các quyết định chi tiêu của mình. Mọi khoản chi phải đảm bảo đúng tiêu chuẩn, định mức và được quy định rõ trong Quy chế chi tiêu nội bộ của đơn vị. Điều này đòi hỏi sự minh bạch và giám sát chặt chẽ từ phía các cơ quan thanh tra, kiểm toán cũng như sự giám sát của chính cán bộ, công chức trong đơn vị.

Tóm lại, cơ chế tự chủ tài chính theo Nghị định 75/2026/NĐ-CP là công cụ hữu hiệu để nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của bộ máy hành chính nhà nước trong bối cảnh mới.