Rừng đặc dụng không chỉ là "lá phổi xanh" điều hòa khí hậu mà còn là di sản thiên nhiên quốc gia cần được bảo vệ nghiêm ngặt. Tuy nhiên, việc khai thác tiềm năng kinh tế từ môi trường rừng, đặc biệt là du lịch sinh thái, đang trở thành xu hướng đầu tư hấp dẫn. Vậy theo quy định mới nhất, việc cho thuê đất rừng đặc dụng được thực hiện như thế nào để vừa đảm bảo lợi ích kinh tế, vừa không xâm phạm đến hệ sinh thái?

1. Nhận diện đất rừng đặc dụng theo quy chuẩn pháp lý mới

Theo quy định tại mục 1.2.3 Phụ lục 1 ban hành kèm theo Thông tư 08/2024/TT-BTNMT, đất rừng đặc dụng được ký hiệu mã là RDD. Đây là loại đất được xác lập nhằm mục đích bảo tồn hệ sinh thái tự nhiên, nguồn gen sinh vật rừng, nghiên cứu khoa học và bảo vệ di tích lịch sử - văn hóa.

Về bản chất, đất rừng đặc dụng bao gồm các khu vực như vườn quốc gia, khu dự trữ thiên nhiên, khu bảo tồn loài - sinh cảnh và các khu bảo vệ cảnh quan. Việc xác định chính xác ranh giới và hiện trạng rừng là bước tiên quyết để các tổ chức, cá nhân xem xét khả năng hợp tác hoặc thuê môi trường rừng.

2. Ai có thẩm quyền quản lý và sử dụng đất rừng đặc dụng?

Căn cứ theo khoản 3 Điều 186 Luật Đất đai 2024, Nhà nước giao đất rừng đặc dụng cho các tổ chức quản lý rừng để bảo vệ và phát triển rừng. Quy định nêu rõ:

3. Các đối tượng được Nhà nước giao đất rừng đặc dụng quy định tại khoản 1 Điều này được xây dựng công trình kết cấu hạ tầng phục vụ quản lý, bảo vệ, phát triển rừng theo quy định của pháp luật về lâm nghiệp.

Đáng chú ý, người được giao đất rừng đặc dụng dù được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất nhưng không được ghi nhận tài sản công trên giấy tờ này. Đồng thời, pháp luật nghiêm cấm các cá nhân không sinh sống trong khu vực rừng đặc dụng nhận chuyển nhượng hoặc tặng cho quyền sử dụng đất tại các phân khu bảo vệ nghiêm ngặt.

3. Thực hư việc cho thuê đất rừng đặc dụng: Được phép hay bị cấm?

Nhiều nhà đầu tư băn khoăn liệu có thể thuê đất rừng đặc dụng để làm dự án hay không. Câu trả lời nằm ở sự phân biệt giữa "thuê đất" và "thuê môi trường rừng". Theo khoản 4 Điều 53 Luật Lâm nghiệp 2017:

4. Chủ rừng tự tổ chức, hợp tác, liên kết hoặc cho tổ chức, cá nhân thuê môi trường rừng để kinh doanh du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng, giải trí trong rừng đặc dụng bảo đảm không làm ảnh hưởng đến việc bảo tồn hệ sinh thái tự nhiên, đa dạng sinh học, cảnh quan môi trường và các chức năng khác của khu rừng.

Như vậy, pháp luật cho phép chủ rừng cho các tổ chức, cá nhân thuê môi trường rừng để kinh doanh du lịch sinh thái. Đây là một cơ chế linh hoạt giúp phát huy giá trị kinh tế của rừng mà vẫn giữ vững mục tiêu bảo tồn.

4. Điều kiện và thủ tục "vàng" để thuê môi trường rừng

Việc cho thuê môi trường rừng không được thực hiện tùy tiện mà phải tuân thủ nghiêm ngặt trình tự tại Nghị định 156/2018/NĐ-CP (được sửa đổi bởi Nghị định 91/2024/NĐ-CP). Một số điểm mấu chốt bao gồm:

• Thông báo công khai: Việc cho thuê phải được niêm yết và thông báo rộng rãi trong ít nhất 30 ngày.
• Thời hạn thuê: Không quá 30 năm. Sau mỗi 05 năm, cơ quan chức năng sẽ đánh giá việc thực hiện hợp đồng để quyết định tiếp tục hoặc chấm dứt.
• Giá thuê: Được tính theo tỷ lệ phần trăm trên tổng doanh thu và phải quy ra giá trị tuyệt đối trong hợp đồng.
• Nghĩa vụ bảo tồn: Bên thuê không được làm thay đổi cảnh quan tự nhiên, không gây ô nhiễm và phải chịu trách nhiệm phòng cháy chữa cháy rừng trong diện tích thuê.

Tóm lại, việc khai thác kinh tế từ rừng đặc dụng là hoàn toàn khả thi nếu doanh nghiệp nắm vững các quy định về thuê môi trường rừng. Để đảm bảo an toàn pháp lý, các nhà đầu tư nên tham vấn kỹ các chuyên gia luật trước khi đặt bút ký kết các hợp đồng liên kết hoặc thuê môi trường rừng dài hạn.