Việc nộp lệ phí trước bạ là một trong những bước pháp lý bắt buộc để hoàn tất thủ tục đăng ký hoặc sang tên xe ô tô. Trong bối cảnh thị trường đang xôn xao trước các thông tin về chính sách ưu đãi giảm 50% lệ phí trước bạ cho xe sản xuất trong nước, không ít chủ xe đã chọn cách "án binh bất động", trì hoãn việc đi đăng ký để tiết kiệm chi phí. Tuy nhiên, hành động này có thực sự an toàn về mặt pháp lý? Liệu việc chậm đăng ký xe ô tô sẽ bị xử phạt như thế nào theo quy định hiện hành?

Trường hợp đăng ký xe mới: Không phạt hành chính nhưng rủi ro khi lưu thông

Một điểm đáng lưu ý là hiện nay, pháp luật Việt Nam chưa có quy định cụ thể về thời hạn bắt buộc phải làm thủ tục đăng ký đối với xe ô tô mới mua. Do đó, nếu bạn mua xe và để trong kho hoặc gara mà không tham gia giao thông, bạn sẽ không bị xử phạt hành chính về hành vi chậm đăng ký.

Tuy nhiên, rắc rối sẽ phát sinh ngay khi bạn điều khiển chiếc xe chưa có biển số này ra đường. Theo quy định tại Điều 16 Nghị định 100/2019/NĐ-CP (được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 123/2021/NĐ-CP), mức phạt đối với các lỗi liên quan là rất nặng:

• Điều khiển xe không có Giấy đăng ký xe: Phạt tiền từ 02 - 03 triệu đồng. Ngoài ra, người lái còn bị tước quyền sử dụng Giấy phép lái xe từ 01 - 03 tháng và có thể bị tịch thu phương tiện nếu không chứng minh được nguồn gốc.
• Điều khiển xe không gắn biển số: Phạt tiền từ 02 - 03 triệu đồng và tước Giấy phép lái xe từ 01 - 03 tháng.

Như vậy, số tiền tiết kiệm được từ việc chờ giảm lệ phí trước bạ có thể không thấm tháp gì so với mức phạt và những rắc rối pháp lý nếu bạn lỡ "vui chân" điều khiển xe ra phố khi chưa hoàn tất thủ tục.

Sang tên xe cũ: Chậm trễ là "dính" phạt ngay lập tức

Khác với xe mới, đối với trường hợp mua bán, tặng cho hoặc thừa kế xe cũ, pháp luật quy định rất nghiêm ngặt về thời hạn sang tên. Nếu quá thời hạn mà không thực hiện thủ tục, chủ xe sẽ bị xử phạt về lỗi "xe không chính chủ".

Cụ thể, theo điểm l khoản 7 Điều 30 Nghị định 100/2019/NĐ-CP, mức phạt như sau:

• Đối với cá nhân: Phạt tiền từ 02 - 04 triệu đồng.
• Đối với tổ chức: Phạt tiền từ 04 - 08 triệu đồng.

Bên cạnh đó, khoản 4 Điều 6 Thông tư 24/2023/TT-BCA cũng quy định rõ trách nhiệm của chủ xe cũ và chủ xe mới:

"4. Khi bán, tặng cho, thừa kế, trao đổi, góp vốn, phân bổ, điều chuyển xe (sau đây gọi chung là chuyển quyền sở hữu xe): a) Chủ xe phải giữ lại chứng nhận đăng ký xe, biển số xe... và nộp cho cơ quan đăng ký xe để làm thủ tục thu hồi... b) Trong thời hạn 30 ngày, kể từ ngày làm giấy tờ chuyển quyền sở hữu xe, chủ xe phải làm thủ tục thu hồi; trường hợp quá thời hạn trên mà chủ xe không làm thủ tục thu hồi... thì cơ quan đăng ký xe ra quyết định xử phạt đối với chủ xe về hành vi không làm thủ tục thu hồi theo quy định..."

Việc chậm trễ không chỉ khiến người mua bị phạt mà ngay cả người bán (chủ cũ) cũng gặp rắc rối nếu không làm thủ tục thu hồi biển số đúng hạn. Đặc biệt, theo quy định về biển số định danh, nếu không làm thủ tục thu hồi, chủ cũ vẫn phải chịu trách nhiệm pháp lý đối với các vi phạm liên quan đến chiếc xe đó.

Lời khuyên từ chuyên gia pháp lý

Dù tâm lý chờ đợi chính sách giảm thuế là điều dễ hiểu, nhưng các chủ xe cần cân nhắc kỹ giữa lợi ích kinh tế và rủi ro pháp lý. Đối với xe mới, nếu chưa có nhu cầu sử dụng ngay, bạn có thể chờ đợi. Tuy nhiên, đối với xe cũ, việc tuân thủ thời hạn 30 ngày là bắt buộc để tránh những khoản phạt không đáng có.

Để đảm bảo quyền lợi, ngay sau khi hoàn tất giao dịch, chủ xe nên chuẩn bị đầy đủ hồ sơ và thực hiện các bước đăng ký, sang tên theo đúng trình tự tại cơ quan Công an có thẩm quyền. Việc sở hữu một chiếc xe "chính chủ" với đầy đủ giấy tờ hợp lệ không chỉ giúp bạn an tâm khi tham gia giao thông mà còn bảo vệ tài sản của mình trước pháp luật.