Trong bối cảnh kỷ nguyên số bùng nổ với sự lấn lướt của các phương tiện nghe nhìn hiện đại, việc giữ gìn và phát triển văn hóa đọc cho thế hệ trẻ trở thành một nhiệm vụ cấp bách hơn bao giờ hết. Nhằm hiện thực hóa mục tiêu xây dựng một xã hội học tập, thúc đẩy mạnh mẽ văn hóa đọc, nâng cao dân trí và bồi dưỡng nhân cách con người Việt Nam, Thủ tướng Chính phủ đã chính thức ban hành Quyết định 1062/QĐ-TTg ngày 13/06/2026 phê duyệt Kế hoạch thực hiện Chỉ thị 04-CT/TW của Ban Bí thư về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với hoạt động xuất bản trong tình hình mới.

Đây được xem là một bước đi mang tính đột phá, mở ra một chương mới cho giáo dục học đường khi lần đầu tiên, "tiết đọc sách" được định hình rõ nét và triển khai một cách bài bản, chính quy trong hệ thống trường học Việt Nam.

Quyết định 1062/QĐ-TTg: Hiện thực hóa "lời hiệu triệu" từ Chỉ thị 04-CT/TW

Sự ra đời của Quyết định 1062/QĐ-TTg là sự cụ thể hóa kịp thời và quyết liệt các quan điểm chỉ đạo tại Chỉ thị 04-CT/TW ban hành ngày 17/03/2026 của Ban Bí thư. Chỉ thị này đã tái định vị vai trò của ngành xuất bản và văn hóa đọc, khẳng định xuất bản phải là công cụ chủ đạo trong giáo dục, đào tạo và là "cánh cửa" để tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại. Lấy người đọc làm trung tâm, mục tiêu tối thượng của hoạt động xuất bản và các chính sách khuyến đọc là hình thành thói quen, kỹ năng đọc bền vững trong cộng đồng.

Để chuyển hóa những định hướng chiến lược đó vào thực tiễn cuộc sống, Quyết định 1062/QĐ-TTg đã vạch ra lộ trình hành động rõ ràng với sự phân công trách nhiệm cụ thể, đồng bộ cho các Bộ, ngành, cơ quan Trung ương và Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương. Kế hoạch hướng tới mục tiêu đến năm 2030, Việt Nam sẽ hình thành được các thiết chế văn hóa đọc hiện đại, thân thiện, xây dựng phong trào toàn dân đọc sách sâu rộng từ thành thị đến các vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo.

Đưa tiết đọc sách thành môn tự chọn từ tiểu học đến THCS: Giải pháp căn cơ từ gốc

Một trong những điểm nhấn quan trọng nhất, thu hút sự quan tâm đặc biệt của dư luận xã hội và giới chuyên môn trong Quyết định 1062/QĐ-TTg chính là nhiệm vụ triển khai tiết đọc sách thành môn tự chọn trong hệ thống trường học từ cấp tiểu học đến trung học cơ sở (THCS). Đây được đánh giá là giải pháp căn cơ, khoa học nhằm nuôi dưỡng thói quen đọc sách cho trẻ em ngay từ những năm tháng đầu đời của hành trình học tập.

Thay vì chỉ dừng lại ở các hoạt động phong trào mang tính thời điểm như "Tuần lễ hưởng ứng học tập suốt đời" hay các hội thi kể chuyện theo sách, việc đưa tiết đọc sách vào thời khóa biểu chính thức như một môn học tự chọn sẽ giúp học sinh có khoảng thời gian tĩnh lặng, tập trung để rèn luyện kỹ năng đọc, tư duy phản biện và khả năng tự học. Điều này hoàn toàn phù hợp với tinh thần đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo theo quy định của Luật Giáo dục 2019.

"Việc rèn luyện thói quen đọc sách không thể thành công nếu chỉ kêu gọi chung chung. Chúng ta cần một không gian, một khoảng thời gian được bảo đảm và một phương pháp hướng dẫn khoa học. Tiết đọc sách chính là 'chìa khóa' để biến việc đọc từ áp lực thành niềm yêu thích tự thân của mỗi học sinh."

Phân công nhiệm vụ cụ thể cho các Bộ, ngành và địa phương

Để hiện thực hóa mục tiêu lớn lao này, Thủ tướng Chính phủ đã giao nhiệm vụ cụ thể cho từng chủ thể trong hệ thống chính trị:

1. Bộ Giáo dục và Đào tạo: Trọng tâm đổi mới chương trình và thư viện học đường

Bộ Giáo dục và Đào tạo được giao vai trò chủ trì, phối hợp với Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cùng các cơ quan liên quan rà soát, nghiên cứu xây dựng khung chương trình chuẩn về đào tạo nhân lực ngành xuất bản và truyền thông theo hướng chuẩn hóa trình độ lý luận chính trị. Đặc biệt, Bộ phải khẩn trương xây dựng hướng dẫn, chương trình và tài liệu bổ trợ để triển khai tiết đọc sách thành môn tự chọn một cách hiệu quả, tránh hình thức, quá tải cho học sinh.

Song song đó, Bộ cần chỉ đạo các cơ sở giáo dục tăng cường đầu tư, xây dựng hệ thống thư viện trường học hiện đại, thân thiện, tích hợp công nghệ số để đáp ứng tối đa nhu cầu học tập, tra cứu và giải trí của học sinh, sinh viên theo đúng tiêu chuẩn quy định.

2. Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch: Phát triển thư viện số và không gian đọc cộng đồng

Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch chủ trì tiếp tục triển khai các chương trình, đề án phát triển văn hóa đọc trong cộng đồng; đưa nội dung này thành trọng tâm trong xây dựng môi trường văn hóa cơ sở. Đồng thời, phối hợp với Bộ Khoa học và Công nghệ hướng dẫn xây dựng, phát triển đồng bộ hệ thống thư viện công cộng, thư viện số, không gian đọc cộng đồng và các mô hình phục vụ sách lưu động.

Chính phủ nhấn mạnh việc ưu tiên hỗ trợ nguồn lực cho vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, khu công nghiệp, khu chế xuất nhằm thu hẹp khoảng cách tiếp cận tri thức giữa các vùng miền.

3. Bộ Quốc phòng và Bộ Công an: Gắn văn hóa đọc với giáo dục chính trị

Hai Bộ có trách nhiệm xây dựng, hiện đại hóa hệ thống xuất bản, thư viện, phòng đọc, tủ sách trong lực lượng vũ trang nhân dân. Hoạt động phát triển văn hóa đọc phải được gắn kết chặt chẽ với công tác giáo dục chính trị, tư tưởng, nâng cao bản lĩnh và trình độ của cán bộ, chiến sĩ, đáp ứng yêu cầu bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới.

4. Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố: Lồng ghép nguồn lực địa phương

Các địa phương có trách nhiệm chủ động lồng ghép mục tiêu phát triển văn hóa đọc vào các chương trình, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội của mình. Thực hiện bố trí ngân sách, quỹ đất để xây dựng, nâng cấp hệ thống thư viện công cộng, không gian sách; đồng thời khuyến khích, hỗ trợ các hoạt động khuyến đọc phù hợp với đặc thù văn hóa của từng địa phương.

5. Hội Xuất bản Việt Nam: Cầu nối lan tỏa giá trị của sách

Hội Xuất bản Việt Nam phát huy vai trò cầu nối, phối hợp tổ chức các hoạt động phát triển ngành xuất bản theo đúng quy định của Luật Xuất bản 2012; đẩy mạnh các chương trình truyền thông, hội sách, ngày hội đọc sách nhằm lan tỏa sâu rộng giá trị của sách đến mọi tầng lớp nhân dân.

Kỳ vọng về một thế hệ trẻ chủ động tri thức trong kỷ nguyên mới

Việc triển khai Quyết định 1062/QĐ-TTg với trọng tâm là đưa tiết đọc sách vào trường học được kỳ vọng sẽ tạo ra một "cú hích" mạnh mẽ, làm thay đổi nhận thức của toàn xã hội về tầm quan trọng của việc đọc. Khi việc đọc sách được chuẩn hóa và nâng cao thành một kỹ năng tự chọn trong nhà trường, học sinh sẽ được trang bị phương pháp đọc đúng đắn, biết cách chọn lọc thông tin giữa "bão" mạng xã hội, từ đó hình thành tư duy độc lập và năng lực học tập suốt đời.

Đây chính là nền tảng vững chắc để Việt Nam xây dựng thành công một xã hội học tập, chuẩn bị nguồn nhân lực chất lượng cao, giàu tri thức và nhân cách để vững vàng bước vào kỷ nguyên số và hội nhập quốc tế sâu rộng.